TMK Madde 1022 – Genel olarak

TMK Madde 1022 metni

Tescilin etkileri / Tescilin sonuçları / Genel olarak

Madde 1022

Aynî haklar, kütüğe tescil ile doğar; sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır.

Tescilin etkisi, kanunen öngörülen belgeler isteme eklenmiş veya geçici tescil hâlinde belgelerin uygun zamanda tamamlanmış olması koşuluyla yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinden başlar.

Bir hakkın içeriği, tescilin sınırları içinde, dayandığı belgelere göre veya diğer herhangi bir yolla belirlenir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 1022 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 930 uncu maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metnin ikinci fıkrasında, tescilin hükmünün kayıt tarihinde başlayacağı ifade edilmiştir. Öğretide belirtildiği ve kaynak Kanunun 972 nci maddesinde açıklandığı üzere, bununla amaçlanan tescilin etkisinin yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinde başlayacağıdır. İkinci fıkra bu esasa göre yeniden düzenlenmiştir.

Yürürlükteki metinde, tescilin aynî hakkın içeriğini belirleme bakımından, etkisini düzenleyen hükme, bu konuyu düzenleyen 1021 inci maddede yer verilmiştir. Oysa tescilin aynî hakları içeriğini belirlemesi bakımından etkisi, tescilin yapılmasının bir sonucu olduğuna göre, bu hükme maddenin üçüncü fıkrasında yer verilmesi uygun görülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, aynî hakların tescil ile doğduğunu, aralarındaki sıranın tescile göre belirlendiğini, tescilin etkisinin hangi tarihten başladığını ve hakkın içeriğinin nasıl belirleneceğini düzenler.

Birinci fıkraya göre aynî haklar tapu kütüğüne tescil ile doğar; sıralarını ve tarihlerini de tescile göre alır. Sıra özellikle rehin haklarında önem taşır. Aynı taşınmaz üzerinde birden çok ipotek varsa, taşınmaz satıldığında alacaklıların hangi sırayla ödeme alacağı tescil sırasına göre belirlenir.

İkinci fıkra tescilin etkisinin başladığı anı gösterir. Tescil, istemin yevmiye defterine yazıldığı tarihten itibaren etki doğurur (TMK m. 1002). Bunun koşulu, kanunun aradığı belgelerin isteme eklenmiş olması veya geçici tescil hâlinde belgelerin uygun zamanda tamamlanmasıdır. Böylece istem ile kütüğe işlenme arasında geçen süre hak sahibinin aleyhine olmaz.

Üçüncü fıkra hakkın içeriğinin nasıl belirleneceğini düzenler. Tescildeki ifade hakkın sınırlarını çizer. Bu sınırlar içinde hakkın içeriği, dayandığı belgelere ya da başka herhangi bir yolla belirlenir. Tapu kütüğünde yalnız "geçit hakkı" yazıyorsa, geçidin yeri ve genişliği hakkı kuran resmî senetten anlaşılabilir.

Gerekçe, eski metindeki "kayıt tarihi" ifadesiyle aslında yevmiye defterine kayıt tarihinin kastedildiğini ve ikinci fıkranın buna göre açıklığa kavuşturulduğunu belirtir. Hakkın içeriğine ilişkin kural da eski Kanunda tescilin yapılmamasının sonuçlarını düzenleyen maddeden buraya taşınmıştır.