TMK Madde 102 – Kuruluş şekli

TMK Madde 102 metni

Kuruluşu / Kuruluş şekli

Madde 102

Vakıf kurma iradesi, resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır. Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır.

Resmî senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapılması, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır.

Mahkemeye başvurma, resmî senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafından; vakıf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünce re'sen yapılır.

Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen alır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 102 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 74 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı, içeriğine uygun olarak, "Kuruluş şekli" olarak düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, vakıf kurma iradesinin resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanabileceği ve vakfın tüzel kişilik kazanmasının, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile olacağı esasları getirilmiştir. İkinci fıkrada, resmî senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığı ile yapılması düzenlenmiş; bu çerçevede, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmesi ve vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların bu belgede belirlenmiş bulunması koşulu aranmıştır.

Mahkemeye başvurmanın; resmî senetle kurulan vakıflarda vakfeden tarafından ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurmada, ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi ile ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından re'sen yapılacağı, başvurulan mahkemenin de, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri kendiliğinden alacağı üç ve dördüncü fıkralarda açıklanmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, vakfın hangi yollarla kurulacağını ve hangi anda tüzel kişilik kazanacağını düzenler: vakıf kurma iradesi resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır, vakıf da sicile tescille doğar.

Vakıf iki yoldan kurulabilir:

• Resmî senetle: Vakfeden sağlığında noterde düzenlenen bir senetle vakıf kurar. Bu işlem temsilci aracılığıyla da yapılabilir. Ancak temsilciye noterde düzenlenmiş bir belgeyle yetki verilmeli ve bu belgede vakfın amacı ile vakfa ayrılacak mal ve haklar gösterilmelidir. Bu bilgileri içermeyen genel bir vekaletname yeterli değildir.
• Ölüme bağlı tasarrufla: Kişi vasiyetname veya miras sözleşmesiyle, ölümünden sonra kurulacak bir vakıf öngörebilir.

Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edildiği anda tüzel kişilik kazanır. Bu işi vakfın yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesi görür.

Tescil için mahkemeye kimin başvuracağı kuruluş yoluna göre değişir. Resmî senetle kurulan vakıfta başvuruyu vakfeden yapar. Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıfta mahkeme, ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine harekete geçer; Vakıflar Genel Müdürlüğü de kendiliğinden başvurabilir.

Başvurulan mahkeme, tescil süreci devam ederken vakfa ayrılan mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri kendiliğinden alır.

Tescil kararına karşı başvuru yolu TMK m. 103'te, tescil ve ilân TMK m. 104'te, vakıf senedinde bulunması gereken bilgiler TMK m. 106'da düzenlenmiştir.