TMK Madde 1011 – Geçici tescil şerhi

TMK Madde 1011 metni

İşlemler / İşlemlerin konusu / Şerhler / Geçici tescil şerhi

Madde 1011

Aşağıdaki hâllerde geçici tescil şerhi verilebilir:

1. İddia edilen bir aynî hakkın güvence altına alınması gerekiyorsa,

2. Tasarruf yetkisini belirleyen belgelerdeki noksanlıkların sonradan tamamlanmasına kanun olanak tanıyorsa.

Geçici tescil şerhi, bütün ilgililerin razı olmasına veya hâkimin karar vermesine bağlıdır. Şerhin konusu olan hak sonradan gerçekleşirse, şerh tarihinden başlayarak üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.

Geçici tescil şerhi verilmesi istemi üzerine hâkim, tarafları dinleyerek veya dosya üzerinde inceleme yaparak şerhe konu olan hakkın varlığının kabul edilebileceği kanaatına varırsa, şerh kararı verir. Kararda şerhin etki bakımından süresi ve içeriği belirlenir; gerektiğinde mahkemeye başvurulması için bir süre verilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 1011 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 921 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Ancak, kaynak Kanunun 961 inci maddesine uygun olarak yürürlükteki maddenin üçüncü fıkrasının ilk cümlesi, maddenin ikinci fıkrasına alınmıştır.

Üçüncü fıkrada, amacın en çabuk şekilde ve sadece dosya üzerinde inceleme yaparak ve gerektiğinde tarafları dinleyerek şerhe karar verme olduğu göz önünde tutularak ifade düzeltilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, iddia edilen bir aynî hakkı veya belgeleri henüz tamamlanmamış bir işlemi güvenceye almak için tapu kütüğüne verilen geçici tescil şerhini düzenler.

Geçici tescil şerhi iki durumda verilebilir:

• İddia edilen bir aynî hakkın güvence altına alınması gerekiyorsa. Örneğin bir yapıda çalışan yüklenici, alacağı için kanunî ipotek hakkının tescilini isteyebilir (TMK m. 893 ve 895). Tescil için alacağın malik tarafından kabul edilmesi veya mahkemece karara bağlanması gerektiğinden, yüklenici bu sırada hakkını korumak için geçici tescil şerhine başvurabilir.
• Tasarruf yetkisini gösteren belgelerdeki eksikliklerin sonradan tamamlanmasına kanun izin veriyorsa (TMK m. 1016/2).

Şerh, bütün ilgililerin rızasıyla veya hâkim kararıyla verilir. Şerhin asıl yararı hakkın sırasını korumasıdır. Şerhin konusu olan hak sonradan gerçekleşirse, üçüncü kişilere karşı şerh tarihinden başlayarak ileri sürülebilir. Böylece şerhten sonra taşınmazı satın alan veya üzerinde ipotek kuran kişi, şerhle korunan hakkın önüne geçemez.

Hâkim, istem üzerine tarafları dinleyerek veya yalnız dosya üzerinden inceleme yaparak karar verir. Hakkın kesin olarak ispatı aranmaz; hâkim hakkın varlığının kabul edilebileceği kanaatine varırsa şerhe karar verir. Kararda şerhin süresi ve içeriği belirlenir; gerektiğinde asıl davanın açılması için bir süre verilir.

Gerekçeye göre hüküm değişikliği yoktur. Üçüncü fıkranın ifadesi, kararın hızlı biçimde ve gerektiğinde yalnız dosya üzerinden verilebilmesi amacıyla düzeltilmiştir.