TMK Madde 1010 – Tasarruf yetkisinin kısıtlanmasında

TMK Madde 1010 metni

İşlemler / İşlemlerin konusu / Şerhler / Tasarruf yetkisinin kısıtlanmasında

Madde 1010

Aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamaları, tapu kütüğüne şerh verilebilir:

1. Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,

2. Haciz, iflâs kararı veya konkordato ile verilen süre,

3. Aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemler.

Tasarruf yetkisi kısıtlamaları, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 1010 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 920 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendindeki, hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararlarından başka, şerh verilebileceği ifade edilen "icrai iddia zımnında müttehaz resmî kararlar"ın, bu bentte yer almasının anlamı bulunmadığı öğretide açıklanmış bulunmaktadır. Bu açıklamalar dikkate alınarak maddede "çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları" ifadesine yer verilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, malikin taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunma yetkisini kısıtlayan hangi durumların tapu kütüğüne şerh verilebileceğini ve şerhin etkisini düzenler.

Tasarruf yetkisi, malikin taşınmazı satma veya ipotek etme gibi işlemleri yapabilme yetkisidir. Bu yetki bazı hâllerde kanun veya mahkeme kararıyla kısıtlanır. Madde şerh verilebilecek kısıtlamaları üç grupta toplar:

• Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları. Tapu iptali davası sürerken taşınmazın başkasına devrini önlemek için verilen ihtiyati tedbir kararı tipik örnektir.
• Haciz, iflâs kararı ve konkordato ile verilen süre. Alacaklının icra takibi sonucunda taşınmaza koydurduğu haciz bu gruptadır.
• Kanunun şerh verilmesini öngördüğü diğer işlemler. Madde aile yurdu kurulmasını (TMK m. 390) ve artmirasçı atanmasını (TMK m. 523) örnek gösterir. Aile konutu şerhi de (TMK m. 194/3) kanunda öngörülmüş bir şerhtir.

Şerh verilen kısıtlama, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazanan herkese karşı ileri sürülebilir. Örneğin haciz şerhi bulunan bir daireyi satın alan kişi, haczin kendisini bağlamadığını ileri süremez. Kütük herkese açık olduğundan (TMK m. 1020), alıcı bu kısıtlamaları işlemden önce görebilir.

Gerekçe, eski metindeki dağınık ifadenin öğretideki eleştiriler dikkate alınarak "çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları" biçiminde düzeltildiğini açıklar.