MÖHUK Madde 49 – Yabancı devletin yargı muafiyetinden yararlanamayacağı hâller
MÖHUK Madde 49 metni
Yabancı devletin yargı muafiyetinden yararlanamayacağı hâller
Madde 49
(1) Yabancı devlete, özel hukuk ilişkilerinden doğan hukukî uyuşmazlıklarda yargı muafiyeti tanınmaz.
(2) Bu gibi uyuşmazlıklarda yabancı devletin diplomatik temsilcilerine tebligat yapılabilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 49 gerekçesi
2675 sayılı Kanunun 33 üncü maddesini aynen karşılamaktadır.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 48. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Bu madde, yabancı devletlerin Türk mahkemelerinde hangi durumlarda yargı muafiyetinden yararlanamayacağını düzenler. Yargı muafiyeti, egemen bir devletin başka bir devletin mahkemelerinde kendi rızası olmadan yargılanamamasıdır.
Madde, sınırlı muafiyet anlayışını benimser. Yabancı devlet, egemenlik yetkisine dayanan işlemleri bakımından muafiyetten yararlanmaya devam eder. Ancak özel hukuk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda, yani herhangi bir özel kişinin de yapabileceği türden işlemlerden doğan davalarda muafiyet tanınmaz. Yabancı bir devletin Türkiye'de bir bina kiralaması veya bir şirketten mal ya da hizmet satın alması bu türden işlemlerdir. Bu durumlarda yabancı devlet aleyhine Türk mahkemesinde dava açılabilir.
İkinci fıkraya göre bu tür davalarda tebligat, yabancı devletin Türkiye'deki diplomatik temsilcilerine yapılabilir. Bu, davanın yabancı devlete bildirilmesini kolaylaştırır.
Madde yargı muafiyetiyle ilgilidir. Yabancı devletin malları üzerinde icra yapılıp yapılamayacağı ayrı kurallara tabidir; diplomatik temsilcilik binaları gibi egemenlik amacıyla kullanılan mallar milletlerarası hukuk gereği korunur.
Madde, 1982 tarihli eski 2675 sayılı Kanundaki düzenlemeyi aynen sürdürmektedir.