MÖHUK Madde 48 – Teminat

MÖHUK Madde 48 metni

Teminat

Madde 48

(1) Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

(2) Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 48 gerekçesi

2675 sayılı Kanunun 32 nci maddesini kısmen karşılamaktadır.

2675 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde, "vatandaş - yabancı" ayırımı yapılarak, Türk mahkemelerinde dava açan, davaya katılan veya icra takibi yapan gerçek ve tüzel kişilerin yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı yatırmaları gerektiği hükmü aynen muhafaza edilmiş, ancak maddenin 2 nci fıkrası, uygulamada getirdiği güçlükler göz önüne alınarak tekrar kaleme alınmıştır.

Yapılan değişiklik eski ikinci fıkranın açıklanmasından ibarettir ve eski hükümle özde aynı düzenlemeyi ihtiva etmektedir. Yeni ikinci fıkra hükmü uyarınca da mahkeme "karşılıklılık" esasını gözetmek suretiyle, karşılıklılığın bulunması hâlinde, dava açanı, davaya katılanı ve icra takibi yapanı teminattan muaf tutacaktır. Ancak mahkeme, karşılıklılık bulunmasa dahi dava ve takibin niteliğine ve duruma göre davacıyı, davaya katılanı veya takip talebinde bulunanı teminat göstermekten muaf tutabilecektir. Hâkim, bu konuda takdir hakkına sahiptir.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 47. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, Türk mahkemelerinde dava açan, davaya katılan veya icra takibi yapan yabancıların teminat göstermesini düzenler. Teminat, yabancı davacının davayı kaybetmesi hâlinde karşı tarafın yargılama giderlerinin ve uğrayabileceği zararın karşılanabilmesi için gösterilen güvencedir. Uygulamada yabancılık teminatı olarak da anılır.

Birinci fıkraya göre yabancı gerçek ve tüzel kişiler, mahkemenin belirleyeceği miktarda teminat göstermek zorundadır. Kural, Türkiye'de malvarlığı bulunmayan bir davacı aleyhine hükmedilecek yargılama giderlerinin tahsil edilememesi riskine karşı konmuştur.

İkinci fıkraya göre mahkeme, karşılıklılık varsa dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı teminattan muaf tutar. Karşılıklılık, yabancının vatandaşı olduğu devletin de Türk vatandaşlarını aynı durumda teminattan muaf tutmasıdır. Bu durum iki devlet arasındaki bir anlaşmadan, o devletin kanunundan veya fiilî uygulamasından doğabilir.

Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler bu madde karşısında saklıdır (MÖHUK m. 1/2). Türkiye, Almanya ve Hollanda'nın taraf olduğu 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi, taraf devletlerden birinde yerleşik olan diğer taraf devlet vatandaşlarından yalnızca yabancı oldukları için teminat istenmesini yasaklar.

Gerekçede, mahkemenin karşılıklılık bulunmasa bile davanın niteliğine göre teminattan muafiyete karar verebileceği ve bu konuda takdir yetkisine sahip olduğu belirtilmektedir. Yürürlükteki metinde ise yalnızca karşılıklılığa dayanan muafiyet yer almaktadır.