MÖHUK Madde 46 – Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar

MÖHUK Madde 46 metni

Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar

Madde 46

(1) Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda, sigortacının esas işyeri veya sigorta sözleşmesini yapan şubesinin ya da acentasının Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Ancak sigorta ettirene, sigortalıya veya lehdara karşı açılacak davalarda yetkili mahkeme, onların Türkiye’deki yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemesidir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 46 gerekçesi

2675 sayılı Kanunda yer verilmeyen "Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar" başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarıda düzenlenen 45 inci maddeyle sigorta sözleşmesinden doğan ihtilâflarda yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkin bir düzenleme yapılmıştır. Çok yönlü menfaatlerin yer aldığı sigorta sözleşmelerinde, güçlü menfaati temsil eden sigorta şirketlerinin sözleşme serbestisinden yararlanarak ve özellikle genel işlem şartları yoluyla karşı tarafın hukukî bazı imkânları kullanmasını zorlaştırdığı hatta ortadan kaldırdığı bilinmektedir.

45 inci maddeyle ekonomik ve sosyal açıdan zayıf tarafı koruma amacıyla sigorta sözleşmesinden doğan ihtilâflarda sigortacıya karşı açılacak davalarda onun esas işyeri mahkemesi yanında sigorta sözleşmesini yapan şubesi veya acentasının bulunduğu yer mahkemeleri yetkili iken, sigorta ettiren kişiye, sigorta edilene veya sigortadan istifade edene karşı açılacak davalarda onların yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemeleri yetkili kılınmıştır. Sigortacıya karşı açılacak davalarda "esas işyeri", sigorta faaliyetinin fiilen ifa edildiği yer olması sebebiyle özellikle tercih edilmiştir. Burada acenta ve şubenin de bulunduğu yer mahkemelerinin yetkisi kabul edilirken, birden fazla şube ve acentanın olacağı düşünülerek sigorta sözleşmesini yapan şube veya acentanın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olacağı ifade edilmiştir.

Tasarının 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yetkili mahkemenin, yetkisinin anlaşma ile bertaraf edilemeyeceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 45. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin yetkisini düzenler. Sigorta şirketi karşısında daha zayıf durumda olan sigorta ettireni, sigortalıyı ve lehdarı korumayı amaçlar. Sigorta ettiren sözleşmeyi yapan, sigortalı riski güvence altına alınan, lehdar ise sigorta bedelini alacak olan kişidir.

Sigortacıya karşı açılacak davalarda şu yerlerin mahkemesi yetkilidir:

• Sigortacının esas işyerinin Türkiye'de bulunduğu yer,
• Sigorta sözleşmesini yapan şubenin veya acentenin Türkiye'de bulunduğu yer.

Sigortacının birden fazla şubesi veya acentesi olabileceğinden, gerekçede açıklandığı gibi yetkili olan, sözleşmeyi yapan şube veya acentenin bulunduğu yerin mahkemesidir.

Sigorta ettirene, sigortalıya veya lehdara karşı açılacak davalarda ise yalnızca bu kişilerin Türkiye'deki yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemesi yetkilidir. Mutad mesken, kişinin fiilen yaşadığı ve yaşamının merkezinin bulunduğu yerdir.

Örneğin yabancı bir sigorta şirketinin Türkiye'deki acentesi aracılığıyla poliçe yaptıran kişi, tazminat davasını acentenin bulunduğu yerde açabilir.

Bu mahkemelerin yetkisi, sözleşmeye konulan bir yetki şartıyla ortadan kaldırılamaz (MÖHUK m. 47/2).