MÖHUK Madde 44 – İş sözleşmesi ve iş ilişkisi davaları

MÖHUK Madde 44 metni

İş sözleşmesi ve iş ilişkisi davaları

Madde 44

(1) Bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin, işverene karşı açtığı davalarda işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkilidir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 44 gerekçesi

2675 sayılı Kanunda yer verilmeyen "İş sözleşmesi ve iş ilişkisi davaları" başlıklı yeni bir maddedir.

2675 sayılı Kanunda iş sözleşmesi ve iş ilişkilerinde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini düzenleyen bir hüküm yoktu. İş sözleşmelerinin taşıdığı özellik sebebiyle gerek doktrin gerek uygulamada iç hukuktaki yetki hükümlerinden hareketle milletlerarası yetkinin belirlenmesi yetersiz kalmakta idi. Tasarının 26 ncı maddesi ile, iş sözleşmeleri ve iş ilişkileri davalarında uygulanacak hukuku düzenleyen hüküm yanında, 43 üncü madde ile bireysel iş sözleşmeleri ve iş ilişkileri için Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini düzenleyen özel bir yetki kuralı getirilmiştir. Yargıtay kararlarındaki ve doktrindeki anlayışa uygun olarak, söz konusu davalarda genel olarak "işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin bulunduğu yer mahkemesi" milletlerarası yetkili mahkeme olarak kabul edilmiştir. İşçinin korunmasını esas alan anlayış içerisinde, işçinin işveren aleyhine açacağı davalarda ise, işçiye seçimlik olarak işverenin yerleşim yeri, kendi yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemelerinde de dava açabilmesi imkânı tanınmıştır.

Ayrıca, Tasarının yetki anlaşmasına ilişkin 46 ncı maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen hükümle, zayıf tarafın korunması amacıyla tüketici sözleşmelerinden doğan ihtilaflarda mahkemenin yetkisinin, bu konuda sözleşme yapılarak bertaraf edilemeyeceği esası kabul edilmiştir. Aynı esas, aynı gerekçe ile Tasarının 44 üncü maddesinde düzenlenen tüketici mahkemelerinin ve 45 inci maddesinde düzenlenen sigorta mahkemelerinin yetkisi için de geçerlidir.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 43. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin hangi durumlarda yetkili olduğunu düzenler. İşçi işverene göre zayıf taraf sayıldığından madde işçiye ek imkânlar tanır.

Genel kurala göre işçinin işini olağan olarak yaptığı işyeri Türkiye'deyse, bu işyerinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bu kural hem işçinin hem işverenin açacağı davalar için geçerlidir.

İşçinin işverene karşı açacağı davalarda ayrıca şu yerlerdeki Türk mahkemeleri de yetkilidir:

• İşverenin yerleşim yeri,
• İşçinin yerleşim yeri,
• İşçinin mutad meskeni, yani fiilen yaşadığı yer.

Örneğin yurt dışındaki bir şantiyede çalışmış ve Türkiye'ye dönmüş bir işçi, ücret alacağı için işverene karşı Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir. İşverenin yabancı bir şirket olması ve işin tamamen yurt dışında yapılmış olması bu imkânı ortadan kaldırmaz.

Bu mahkemelerin yetkisi, işçi ile işveren arasındaki bir yetki anlaşmasıyla ortadan kaldırılamaz (MÖHUK m. 47/2). İş sözleşmesine uygulanacak hukuk ise MÖHUK m. 27'ye göre ayrıca belirlenir; Türk mahkemesinin yetkili olması Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez.