MÖHUK Madde 40 – Milletlerarası yetki
MÖHUK Madde 40 metni
Milletlerarası yetki
Madde 40
(1) Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 40 gerekçesi
2675 sayılı Kanunun 27 nci maddesini aynen karşılamaktadır.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 39. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Bu madde, yabancılık unsuru taşıyan bir davada Türk mahkemelerinin davaya bakıp bakamayacağının, yani milletlerarası yetkisinin nasıl belirleneceğini düzenler. Kural, Türk iç hukukundaki yer bakımından yetki kurallarının milletlerarası yetkiyi de belirlemesidir.
Bir davada Türkiye'deki herhangi bir mahkeme iç hukuka göre yer bakımından yetkiliyse, Türk mahkemeleri milletlerarası bakımdan da yetkili sayılır. Örneğin genel kurala göre davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkili olduğundan (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 6), yerleşim yeri Türkiye'de olan bir kişiye karşı, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşısa bile Türkiye'de dava açılabilir. Sözleşmenin ifa yeri veya haksız fiilin işlendiği yer gibi iç hukuktaki diğer yetki kuralları da aynı şekilde milletlerarası yetkiyi belirler.
Kanun bu genel kuralın yanında özel yetki kuralları da öngörmüştür:
- Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalar (MÖHUK m. 41),
- Yabancılar hakkında vesayet ve gaiplik gibi kararlar (MÖHUK m. 42),
- Miras davaları (MÖHUK m. 43),
- İş, tüketici ve sigorta sözleşmelerinden doğan davalar (MÖHUK m. 44–46).
Yetki anlaşmaları MÖHUK m. 47'de düzenlenmiştir.
Türk mahkemesinin yetkili olması, davaya Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez; uygulanacak hukuk Kanunun kanunlar ihtilâfı kurallarına göre ayrıca belirlenir. Madde, 1982 tarihli eski 2675 sayılı Kanundaki düzenlemeyi aynen sürdürmektedir.