MÖHUK Madde 37 – Haksız rekabet

MÖHUK Madde 37 metni

Haksız rekabet

Madde 37

(1) Haksız rekabetten doğan talepler, haksız rekabet sebebiyle piyasası doğrudan etkilenen ülke hukukuna tâbidir.

(2) Haksız rekabet sonucunda zarar görenin münhasıran işletmesine ilişkin menfaatleri ihlâl edilmişse, söz konusu işletmenin işyerinin bulunduğu ülke hukuku uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 37 gerekçesi

2675 sayılı Kanunda yer verilmeyen "Haksız rekabet" başlıklı yeni bir maddedir.

Haksız fiilin özel bir türü olan ve bu sebeple farklı bağlama kuralına ihtiyaç duyulan haksız rekabete uygulanacak hukuka ilişkin yeni bir hüküm, 36 ncı madde ile düzenlenmiştir. Madde oluşturulurken İsviçre Milletlerarası Özel Hukuk Kanunundan esinlenilmiştir.

Tasarının 36 ncı maddesinde milletlerarası özel hukukta, rekabet piyasasındaki tüm kişilerle aynı oranda sıkı ilişkili olduğu ve rekabet piyasasında yer alan herkesi, yani hem rakipleri, hem kamuyu, hem tüketiciyi koruduğu için genel kabul gören "piyasası doğrudan etkilenen ülke hukuku" veya başka bir ifadeyle, "pazarı doğrudan etkilenen ülke hukuku", bağlama kuralı olarak tercih edilmiştir. Kural, rekabete aykırı tüm fiilleri kapsamaktadır.

36 ncı maddenin ikinci fıkrasında, işletmeye yönelik olmakla beraber, işletmenin yer aldığı pazarı etkilememiş bir haksız rekabet hâli düzenlenmiştir. Bu ihtimalde henüz haksız rekabetten olumsuz bir şekilde etkilenmiş bir piyasa yahut pazar söz konusu değildir. Buna karşılık işletme muhtemel olumlu gelişmelerden mahrum kalmıştır. Tasarının 36 ncı maddesi ile bu şekilde ortaya çıkan haksız rekabete uygulanacak hukuk olarak söz konusu "işletmenin işyeri hukuku" kuralı kabul edilmiştir. Çünkü anılan hukuk ihlâl edilen menfaatle en sıkı ilişki içinde bulunan hukuktur.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 36. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, haksız rekabetten doğan taleplere hangi ülkenin hukukunun uygulanacağını düzenler. Haksız rekabet, aldatıcı reklam veya rakibin ürünlerinin taklit edilmesi gibi dürüstlük kurallarına aykırı ticari davranışlardır.

Temel kural, haksız rekabet nedeniyle piyasası doğrudan etkilenen ülkenin hukukudur. Haksız rekabet yalnızca rakipleri değil tüketicileri ve genel olarak piyasayı da etkilediğinden, davranışın sonuçlarının görüldüğü piyasanın hukuku en uygun hukuk kabul edilmiştir. Örneğin yabancı bir şirket Türkiye'deki tüketicilere yönelik yanıltıcı reklam yaparsa, merkezi nerede olursa olsun Türk hukuku uygulanır.

İkinci fıkra bir istisna getirir. Haksız rekabet piyasayı değil yalnızca belirli bir işletmenin menfaatlerini hedef alıyorsa, örneğin işletmenin ticari sırları ele geçirilmişse, o işletmenin işyerinin bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır. Gerekçede açıklandığı gibi bu hâlde henüz etkilenmiş bir piyasa yoktur ve ihlal edilen menfaatle en sıkı ilişkili hukuk işletmenin hukukudur.

Gerekçeye göre madde hazırlanırken İsviçre Milletlerarası Özel Hukuk Kanunundan yararlanılmıştır. Madde, haksız fiillere ilişkin genel kuralın (MÖHUK m. 34) özel bir hâlidir. Kartel ve hâkim durumun kötüye kullanılması gibi rekabetin engellenmesi hâlleri ise MÖHUK m. 38'de ayrıca düzenlenmiştir.