MÖHUK Madde 11 – Gaiplik veya ölmüş sayılma
MÖHUK Madde 11 metni
Gaiplik veya ölmüş sayılma
Madde 11
(1) Gaiplik veya ölmüş sayılma kararı, hakkında karar verilecek kişinin millî hukukuna tâbidir. Millî hukukuna göre hakkında gaiplik veya ölmüş sayılma kararı verilemeyen kişinin mallarının Türkiye'de bulunması veya eşinin veya mirasçılardan birinin Türk vatandaşı olması hâlinde, Türk hukukuna göre gaiplik veya ölmüş sayılma kararı verilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 11 gerekçesi
2675 sayılı Kanunun 10 uncu maddesini aynen karşılamaktadır.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 10. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Bu madde, yabancılık unsuru taşıyan durumlarda bir kişi hakkında gaiplik veya ölmüş sayılma kararı verilirken hangi hukukun uygulanacağını düzenler. Gaiplik, ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir kendisinden haber alınamayan bir kişinin, ölümü kesin olarak bilinmese de mahkeme kararıyla hukuken ölmüş gibi kabul edilmesidir.
Temel kural, kararın hakkında karar verilecek kişinin millî hukukuna, yani vatandaşı olduğu devletin hukukuna tabi olmasıdır. Türk vatandaşları için Türk hukuku uygulanır; gaiplik Türk Medenî Kanununda TMK m. 32 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir.
Kişinin millî hukuku böyle bir karara izin vermiyorsa, aşağıdaki durumlardan biri varsa Türk hukukuna göre karar verilir:
- Kişinin malları Türkiye'dedir.
- Eşi Türk vatandaşıdır.
- Mirasçılarından biri Türk vatandaşıdır.
Bu istisna, Türkiye ile bağlantısı olan eşin ve mirasçıların, kaybolan yabancının malları ve hukukî durumu konusunda belirsizlik içinde kalmasını önler. Yabancının millî hukukunda gaiplik kurumu hiç yoksa veya oradaki şartlar sağlanamıyorsa bu yol önem kazanır.
Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan yabancılar hakkında gaiplik kararını verecek mahkeme MÖHUK m. 42'de gösterilmiştir. Madde, 1982 tarihli eski 2675 sayılı Kanundaki düzenlemeyi aynen sürdürmektedir.