MÖHUK Madde 1 – Kapsam
MÖHUK Madde 1 metni
Kapsam
Madde 1
(1) Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde uygulanacak hukuk, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, yabancı kararların tanınması ve tenfizi bu Kanunla düzenlenmiştir.
(2) Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklıdır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 1 gerekçesi
2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 1 inci maddesini aynen karşılamaktadır.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Madde, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun (MÖHUK) hangi konuları düzenlediğini ve Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerle ilişkisini belirtir.
Kanun, yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk ilişkilerine uygulanır. Taraflardan birinin yabancı olması, olayın yurt dışında gerçekleşmesi veya uyuşmazlık konusu malın başka bir ülkede bulunması bir ilişkiye yabancılık unsuru kazandırır. Almanya'da yaşayan Türk vatandaşı eşlerin boşanması veya Hollanda'da ölen bir kişinin Türkiye'deki taşınmazının mirası bu tür ilişkilere örnektir.
MÖHUK bu ilişkilerde şu konuları düzenler:
- uyuşmazlığa hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı (uygulanacak hukuk, MÖHUK m. 2–39),
- Türk mahkemelerinin davaya bakmaya yetkili olup olmadığı (milletlerarası yetki, MÖHUK m. 40–49),
- yabancı mahkeme ve hakem kararlarının Türkiye'de hüküm doğurup doğurmayacağı ve icra edilip edilemeyeceği (tanıma ve tenfiz, MÖHUK m. 50–63).
İkinci fıkraya göre Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin hükümleri saklıdır. Bir konu Türkiye'yi bağlayan bir sözleşmede düzenlenmişse önce o sözleşme uygulanır; MÖHUK sözleşmenin düzenlemediği noktalarda devreye girer. Türkiye, Almanya ve Hollanda'nın taraf olduğu 1980 tarihli Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi, çocuğun yurt dışına haksız olarak götürülmesi veya orada alıkonulması hâllerinde uygulanır. Türkiye ile Almanya arasındaki 1929 tarihli Tereke Anlaşması da mirasa uygulanacak hukuk bakımından özel kurallar içerir.
MÖHUK, 2675 sayılı eski Kanunun yerini almıştır (MÖHUK m. 64). Gerekçeye göre bu madde eski Kanunun ilk maddesini aynen karşılamaktadır.