TMK Madde 973 – Kavram
TMK Madde 973 metni
Zilyetlik kavramı ve türleri / Kavram
Madde 973
Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimse onun zilyedidir.
Taşınmaz üzerindeki irtifak haklarında ve taşınmaz yüklerinde hakkın fiilen kullanılması zilyetlik sayılır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 973 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 887 nci maddesini karşılamaktadır.
Hüküm değişikliği yoktur. Zilyetlik kavramı düzeltilmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, zilyetliğin ne olduğunu tanımlar: bir şey üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kişi o şeyin zilyedidir.
Zilyetlik, bir şeyi fiilen elinde bulundurma, onu kullanma ve üzerinde hâkimiyet kurma durumudur. Mülkiyetten farklıdır. Malik, şeyin hukuken sahibidir; zilyet ise şey üzerinde fiilen hâkimiyet kuran kişidir. Çoğu zaman ikisi aynı kişidedir, ama ayrılabilirler. Kiracı evin maliki değildir ama zilyedidir. Hırsız da çaldığı şeyin zilyedi olur, malik olmaz.
Zilyetlik bir olgudur ve hukuk ona sonuçlar bağlar. Başlıcaları şunlardır:
- Zilyet, zilyetliğine yönelen saldırılara karşı korunur (TMK m. 981–984).
- Taşınırın zilyedi, aksi ispat edilinceye kadar onun maliki sayılır (TMK m. 985).
- Taşınır mülkiyetinin devri kural olarak zilyetliğin devriyle gerçekleşir (TMK m. 763).
İkinci fıkra taşınmaz üzerindeki irtifak hakları ve taşınmaz yükleri için özel bir kural koyar. Bu haklar bir şeyin tümü üzerinde hâkimiyet sağlamaz, belirli bir kullanma yetkisi verir. Bu nedenle hakkın fiilen kullanılması zilyetlik sayılır. Örneğin komşu arazi üzerinden geçit hakkını kullanan kişi, bu hak bakımından zilyettir.
Gerekçe, hüküm değişikliği yapılmadığını, yalnızca zilyetlik kavramının ifadesinin düzeltildiğini belirtir.