TMK Madde 961 – Yönetim ve ödeme

TMK Madde 961 metni

Hükümleri / Yönetim ve ödeme

Madde 961

Özenli bir yönetim, rehnedilmiş alacağın muacceliyetinin ihbarını ve tahsil edilmesini gerekli kılıyorsa alacaklı bu işlemleri yapabilir; rehin alacaklısı da alacaklıyı bu işlemlerin yapılmasına zorlayabilir.

Rehin kendisine ihbar edilmiş olan borçlu, borcunu asıl alacaklıya veya rehin alacaklısına ancak diğerinin rızasıyla ödeyebilir.

Bu rızanın bulunmaması hâlinde borçlu, borcunu tevdi etmekle yükümlüdür.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 961 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 875 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanunun 906 ncı maddesine uygun olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Maddeyle rehinli alacaklıya, alacaklı tarafından yapılması gereken muacceliyet ihbarı ve diğer işlemleri yapabilme yetkisi tanınmakta, rehin kendisine ihbar edilmiş borçluya, rehinli alacaklının rızası olmadan ödemede bulunması yasaklanmaktadır. Üçüncü fıkrada yürürlükteki metinde yer alan "resmî bir mevkie yatırma" ifadesi yerine Borçlar Kanununun 91 inci maddesi anlamında "tevdi" terimi kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, rehnedilmiş bir alacağın rehin süresince nasıl yönetileceğini ve borçlunun bu alacağı kime ödeyeceğini düzenler.

Bir alacak rehnedildiğinde üç kişi söz konusudur: alacağın sahibi olan asıl alacaklı, alacağı rehin olarak alan rehin alacaklısı ve rehnedilen alacağın borçlusu.

Birinci fıkra yönetimle ilgilidir. Alacağın değerini korumak için borçluya ödeme zamanının geldiğini bildirmek (muacceliyet ihbarı) ve alacağı tahsil etmek gerekiyorsa, bu işlemleri madde metnine göre asıl alacaklı yapabilir; rehin alacaklısı da asıl alacaklıdan bu işlemleri yapmasını isteyebilir. Gerekçede bu yetkinin rehin alacaklısına tanındığı söylenmekteyse de madde metni, işlemi yapma yetkisini asıl alacaklıya, bunu isteme hakkını rehin alacaklısına vermiştir.

İkinci ve üçüncü fıkralar ödemeyi düzenler. Rehin kendisine ihbar edilmiş borçlu (TMK m. 955/2):

• borcunu asıl alacaklıya ancak rehin alacaklısının rızasıyla ödeyebilir,
• rehin alacaklısına da ancak asıl alacaklının rızasıyla ödeyebilir,
• rıza alınamazsa borcunu tevdi etmek zorundadır.

Tevdi, borçlunun edimi hâkimin belirleyeceği bir yere bırakarak borcundan kurtulmasıdır. Gerekçede anılan eski Borçlar Kanunundaki tevdi kurumu bugün 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenmektedir. Bu yolla borçlu, iki alacaklı arasındaki uyuşmazlığın ortasında kalmadan borcundan kurtulur; ödenen para da rehinli alacağın yerine geçer.