TMK Madde 957 – Emtiayı temsil eden senetlerde

TMK Madde 957 metni

Kurulması / Emtiayı temsil eden senetlerde

Madde 957

Emtiayı temsil eden kıymetli evrakın rehnedilmesiyle emtia üzerinde rehin hakkı doğar.

Emtiayı temsil eden senetten başka özel bir rehin senedi (varant) düzenlenmişse, rehinli alacak miktarının ve muaccel olduğu tarihin senet üzerine yazılmış olması koşuluyla, rehin senedinin rehnedilmiş olması yeterlidir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 957 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 871 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanunun 902 nci maddesine uygun olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Maddeyle emtiayı temsil eden kıymetli evrakın rehninin, bunların temsil ettiği eşyanın rehni sonucunu doğuracağı düzenlenmektedir. Eşya temsil eden senetlerden başka, bu taşınır eşyaları rehnedebilmek için özel bir rehin senedi (varant) düzenlenmiş ise, bu eşyaların rehni için, rehinle güvence altına alınan alacak miktarı ile muacceliyet tarihinin bu senet üzerine yazılması ve senedin rehin alana teslimi yeterli sayılmıştır. Bu sayede bu eşyaların mülkiyetinin eşyayı temsil eden senetlerin devri ile bir şahsa, düzenlenen özel senedin (varant) devri ile diğer bir şahsa rehnedilmesi olanağı sağlanmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, bir depoda veya taşıyıcıda bulunan malları temsil eden senetlerin rehnedilmesiyle o mallar üzerinde rehin kurulmasını düzenler.

Emtia senetleri, depoya veya taşıyıcıya bırakılmış malları temsil eden kıymetli evraktır. Deniz taşımacılığındaki konişmento ve umumî mağazanın (lisanslı depo veya antrepo) düzenlediği makbuz senedi bunun örnekleridir. Bu senetlerin teslimi malın teslimi gibi sonuç doğurduğundan (TMK m. 980), senedin rehnedilmesiyle mallar da rehnedilmiş olur. Malları fiziksel olarak yerinden oynatmaya gerek kalmaz.

İkinci fıkra varantı düzenler. Bazı depolar mal için iki ayrı senet düzenler: mülkiyeti temsil eden makbuz senedi ve yalnızca rehin için kullanılan rehin senedi (varant). Bu durumda malların rehni için varantın rehnedilmesi yeterlidir. Ancak varantın üzerine güvence altına alınan alacağın miktarı ve muaccel olacağı tarih yazılmış olmalıdır. Bu kayıtlar, senedi daha sonra elde edenlerin mal üzerindeki rehin yükünü görebilmesini sağlar.

Gerekçenin belirttiği gibi bu sistemin faydası, malın sahibinin makbuz senedini devrederek malı satabilmesi, varantı ise ayrı bir kişiye rehnederek kredi alabilmesidir. Böylece aynı mal üzerinde mülkiyet ve rehin, iki ayrı senet aracılığıyla iki ayrı kişiye geçebilir.