TMK Madde 947 – Rehnin kapsamı

TMK Madde 947 metni

Teslime bağlı rehin / Rehnin hükümleri / Rehnin kapsamı

Madde 947

Rehin, taşınırı eklentileriyle birlikte kapsar.

Aksi kararlaştırılmış olmadıkça alacaklı, rehinli taşınırın doğal ürünlerini, bütünleyici parçası olmaktan çıkınca malike vermekle yükümlüdür.

Rehin, paraya çevirme sırasında bütünleyici parça niteliğindeki doğal ürünleri de kapsar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 947 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 861 inci maddesini karşılamaktadır.

Kaynak Kanunun 892 nci maddesine uygun olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Maddeyle, taşınır rehninin kapsamı; taşınırın eklentileri (teferruatları), taşınırın asıldan ayrılmamış doğal ürünleri (tabii semereler) olarak belirtilmiştir. İkinci fıkrada doğal ürünlerin asıldan ayrılınca, malike verilmesi gerektiği açıklanarak, bunların rehnin kapsamı içinde olması, asılla birleşik olması ile sınırlı tutulmuştur. Madde metninde taşınırın bütünleyici parçaları (mütemim cüzleri) sayılmamış ise de, bunların taşınır rehninin kapsamı içinde olması 684 üncü maddeden çıkan zorunlu bir sonuçtur. Madde metninde rehin verilen taşınırın "sigorta tazminatı" rehnin kapsamı içinde sayılmamış ise de, rehnedilenin kaim değeri olarak, sigorta tazminatı da doğal olarak rehnin kapsamı içinde olacaktır. Taşınırın medenî semereleri ise, taşınır rehninin kapsamı içinde sayılmamaktadır. Alacak üzerinde kurulan taşınır rehinlerinde, rehnedilen alacağın faizleri 959 uncu maddede özel olarak düzenlediği üzere, rehnin kapsamı içinde sayılmıştır.

Taşınır eşyanın korunması için alacaklının yaptığı giderler, rehnin kapsamı içinde görülmemiş ise de, alacaklının bunlar için 950 nci madde uyarınca genel hapis hakkı çerçevesinde kanunî bir rehin hakkı olacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, taşınır rehninin rehinli malla birlikte hangi şeyleri de kapsadığını, özellikle eklentileri ve malın doğal ürünlerini düzenler.

Rehin önce taşınırın eklentilerini kapsar. Eklenti, asıl şeyin işletilmesi, korunması veya ondan yararlanılması için ona sürekli olarak özgülenmiş ayrı bir taşınırdır (TMK m. 686). Bütünleyici parça ise asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmeden, zarara uğratılmadan veya yapısı değiştirilmeden ondan ayrılamayan parçadır (TMK m. 684). Bütünleyici parçalar madde metninde sayılmamıştır; bunlar zaten şeyin kendisi sayıldığı için rehnin kapsamındadır.

Doğal ürünler, örneğin rehin verilen bir hayvanın yavrusu veya sütü, asıl şeye bağlı kaldıkça rehnin kapsamındadır. Bunlar ayrıldığında alacaklı, aksi kararlaştırılmamışsa, onları malike vermek zorundadır. Rehin paraya çevrilirken henüz ayrılmamış doğal ürünler ise rehinli malla birlikte satılır.

Gerekçe metinde yazmayan iki noktaya değinir:

• Rehinli mal sigortalıysa ve zarar görürse, ödenen sigorta tazminatı malın yerine geçen değer olarak rehnin kapsamına girer.
• Kira bedeli gibi hukuki ilişkiden doğan gelirler (medenî semereler) taşınır rehnine dahil değildir.

Alacaklının rehinli malı korumak için yaptığı giderler rehnin kapsamında sayılmamıştır. Gerekçeye göre alacaklı bu giderler için hapis hakkına (TMK m. 950) dayanabilir.