TMK Madde 909 – Alacağın niteliği
TMK Madde 909 metni
Ortak hükümler / Kurulması / Alacağın niteliği
Madde 909
İpotekli borç senedi ve irat senedi koşul ve karşı edim kaydı içeremez.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 909 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 823 üncü maddesini karşılamaktadır.
Maddeyle kayıtsız ve şartsız, mücerret bir borç ilişkisine dayanan ipotekli borç ve irat senedinde bir koşul ve bir karşı edim konulamayacağı düzenlenmektedir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, ipotekli borç senedine ve irat senedine koşul veya karşı edim kaydı konulamayacağını düzenler.
Her iki senet de kıymetli evrak niteliğindedir ve el değiştirerek dolaşması amaçlanır. Senedi devralan kişi alacağın içeriğini senede ve tapu kaydına bakarak anlayabilmelidir (TMK m. 920, 921). Bu nedenle senetteki alacak kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
- Koşul, alacağın doğmasını veya sona ermesini gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir olaya bağlayan kayıttır. Borcun ancak borçlu belirli bir ihaleyi kazanırsa ödeneceğini öngören bir kayıt bu türdendir.
- Karşı edim kaydı, borçlunun ödemesini alacaklının da bir şey vermesine veya yapmasına bağlayan kayıttır. Borçlunun ancak alacaklı belirli bir malı teslim ederse ödeme yapacağını öngören bir kayıt buna örnektir.
Bu tür kayıtlar senede yazılamaz.
Gerekçe bu kuralı, senetlerin soyut (mücerret) bir borç ilişkisine dayanmasıyla açıklar. Soyut borç, geçerliliği borcun hangi sebepten doğduğuna bağlı olmayan borçtur. İrat senedi borcun sebebini zaten göstermez (TMK m. 903/3). Senedin düzenlenmesiyle dayanağı olan borç ilişkisinin yenileme yoluyla sona ermesi de aynı anlayışın sonucudur (TMK m. 910).