TMK Madde 763 – Zilyetliğin devri

TMK Madde 763 metni

Kazanılması / Mülkiyetin nakli / Zilyetliğin devri

Madde 763

Taşınır mülkiyetinin nakli için zilyetliğin devri gerekir.

Bir taşınırın zilyetliğini iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimse, devredenin mülkiyeti devir yetkisi olmasa bile, zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hâllerde o şeyin maliki olur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 763 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 687 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kaynak hüküm olan İsviçre Medenî Kanununun 714 üncü maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Birinci fıkrada, doktrindeki açıklamalar ve mehaz madde göz önünde tutularak, taşınır mülkiyetinin nakli için "teslim"in değil "zilyetliğin devri"nin gerekli olduğu belirtilmiştir. Çünkü zilyetlik, teslim ile devredilebileceği gibi teslim olmadan da devredilebilir.

Maddenin ikinci fıkrasındaki "kazanmanın korunduğu hâllerde" ifadesi, "iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimse"nin, bu andan itibaren bir taşınır malın mülkiyetini kazanacağını da açıklamaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınır mülkiyeti zilyetliğin devriyle geçer; madde ayrıca malik olmayan birinden iyiniyetle edinen kişinin hangi hâllerde malik olacağını düzenler. Zilyetlik, bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyettir (TMK m. 973).

Taşınmazlarda mülkiyet tapuya tescil ile geçer. Taşınırlarda ise satış veya bağış sözleşmesi tek başına yetmez; mülkiyetin geçmesi için zilyetliğin de devredilmesi gerekir. Gerekçeye göre maddede bilerek "teslim" değil, "zilyetliğin devri" ifadesi kullanılmıştır, çünkü zilyetlik fiilî teslim olmadan da devredilebilir. Örneğin bir deponun anahtarının verilmesi içindeki malların zilyetliğini geçirebilir (TMK m. 977). Satıcı malı özel bir hukukî ilişkiye, örneğin kira sözleşmesine dayanarak elinde tutmaya devam ederse, mülkiyet teslimsiz geçer (TMK m. 766).

İkinci fıkra iyiniyetli edinmeyi düzenler. Bir taşınırın zilyetliğini iyiniyetle ve malik olmak amacıyla devralan kişi, devredenin mülkiyeti devretme yetkisi olmasa bile, zilyetlik hükümlerinin bu edinimi koruduğu hâllerde malik olur. Bu hâller özellikle TMK m. 988 ve 989'da düzenlenmiştir:

• Malik malını kendi rızasıyla, örneğin emanet veya kira yoluyla başkasına bırakmışsa ve bu kişi malı satmışsa, iyiniyetli alıcının edinimi korunur (TMK m. 988).
• Mal çalınmış, kaybolmuş ya da malikin iradesi dışında elinden çıkmışsa, malik beş yıl içinde malı elinde bulunduran herkesten geri isteyebilir (TMK m. 989).

Mülkiyeti saklı tutma ve hükmen teslim gibi özel hâller TMK m. 764–766'da yer alır.