TMK Madde 761 – Zorunlu su

TMK Madde 761 metni

Kaynak ve yeraltı suları / Zorunlu su

Madde 761

Evi, arazisi veya işletmesi için gerekli sudan yoksun olup, bunu aşırı zahmet ve gidere katlanmaksızın başka yoldan sağlayamayan taşınmaz maliki, komşusundan, onun ihtiyacından fazla olan suyu tam bir bedel karşılığında almasını sağlayacak bir irtifak kurulmasını isteyebilir.

Zorunlu su irtifakının kurulmasında öncelikle kaynak sahibinin menfaati gözetilir.

Durum değişirse, kurulmuş irtifak hakkının değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 761 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 683 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde, İsviçre aslı olan 710 uncu maddeye uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir, kaynak Kanundaki hükümler göz önünde tutularak, madde kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Gerekli suyu başka yoldan sağlayamayan taşınmaz maliki, komşusunun ihtiyacından fazla suyunu tam bir bedel karşılığında alabilmek için irtifak kurulmasını isteyebilir. Bu hakka zorunlu su denir; zorunlu geçidin (TMK m. 747) su alanındaki karşılığı gibidir.

Şartlar şunlardır:

• Malikin evi, arazisi veya işletmesi için gerekli suyu bulunmamalıdır.
• Malik bu suyu aşırı zahmet ve gidere katlanmadan başka bir yoldan sağlayamamalıdır.
• Komşunun suyu kendi ihtiyacından fazla olmalıdır.
• Komşuya tam bir bedel ödenmelidir.

İrtifak kurulurken öncelikle kaynak sahibinin menfaati gözetilir. Komşu kendi ihtiyacından vazgeçmek zorunda değildir; yalnızca artan suyu vermekle yükümlüdür.

Durum değişirse kurulmuş irtifakın değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir. Örneğin hak sahibi başka bir su kaynağına kavuşursa ya da komşunun suyu kendi ihtiyacına ancak yetecek kadar azalırsa bu yola gidilebilir.

Gerekçeye göre madde İsviçre Medenî Kanununa uygun olarak üç fıkra hâlinde yeniden yazılmıştır.