TMK Madde 72 – Genel olarak

TMK Madde 72 metni

Organlar / Genel olarak

Madde 72

Derneğin zorunlu organları, genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.

Dernekler zorunlu organları dışında başka organlar da oluşturabilirler. Ancak, bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 72 gerekçesi

Madde derneğin zorunlu organlarının neler olduğunu düzenlemekte ve bunlar dışında da organlar oluşturabilme olanağını tanımaktadır. Zorunlu organların görev, yetki ve sorumluluklarının oluşturulacak bu organlara devri mümkün değildir. Zorunlu organlar dışındaki organların neler olabileceği açıklanmamış, böylece derneklere iç örgütlerini serbestçe belirleme olanağı tanınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, her derneğin sahip olmak zorunda olduğu organları sayar ve derneğin bunların dışında başka organlar da oluşturabileceğini düzenler.

Organ, dernek adına karar alan ve iş gören kurul veya kişidir. Tüzel kişi iradesini organları aracılığıyla açıklar (TMK m. 50). Her derneğin üç zorunlu organı vardır:

• Genel kurul: Derneğe kayıtlı bütün üyelerden oluşan en yetkili karar organıdır (TMK m. 73).
• Yönetim kurulu: Derneğin yürütme ve temsil organıdır; en az beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur (TMK m. 84 ve 85).
• Denetim kurulu: Derneğin denetim organıdır; en az üç asıl ve üç yedek üyeden oluşur (TMK m. 86).

Dernek bu organlara ek olarak başka organlar da kurabilir. Danışma kurulu veya disiplin kurulu bunlara örnek olabilir. Gerekçeye göre kanun bu organların neler olabileceğini bilerek saymamış, derneklerin iç örgütlerini serbestçe belirlemelerine imkân tanımıştır.

Bu serbestliğin sınırı ikinci fıkranın son cümlesindedir. Zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları diğer organlara devredilemez. Örneğin derneğin feshine karar verme yetkisi genel kuruldan alınıp başka bir organa verilemez (TMK m. 88). Denetim kurulunun görevi de onun yerine kurulan başka bir kurula bırakılamaz.

Zorunlu organlar, kuruluştan sonra yapılan ilk genel kurul toplantısında oluşturulur (TMK m. 62). Dernek, bu organlara sahip olmakla fiil ehliyeti kazanır (TMK m. 49). Şubelerde de genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu veya denetçi bulunması zorunludur (TMK m. 95).