TMK Madde 68 – Eşitlik ilkesi
TMK Madde 68 metni
Üyelik / Kapsamı / Üyelerin hakları / Eşitlik ilkesi
Madde 68
Dernek üyeleri eşit haklara sahiptirler. Dernek, üyeleri arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetemez; eşitliği bozan veya bazı üyelere bu sebeplerle ayrıcalık tanıyan uygulamalar yapamaz.
Her üyenin, derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılma hakkı vardır.
Dernekten çıkan veya çıkarılan üye, dernek malvarlığında hak iddia edemez.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 68 gerekçesi
Madde, Anayasanın 10 uncu maddesinde öngörülen eşitlik ilkesini tekrarlamaktadır. Buna göre, dernek üyeleri arasında herhangi bir ayırım yapılamayacağı ve dernek faaliyetlerine katılımda da üyelerin eşit haklara sahip olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca maddede, yürürlükteki Kanunun 66 ncı maddesinde olduğu gibi, dernekten çıkan her üyenin, dernek malvarlığında hak iddia edemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, dernek üyelerinin eşit haklara sahip olduğunu, her üyenin derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılabileceğini ve ayrılan üyenin dernek malvarlığında hak iddia edemeyeceğini düzenler.
Birinci fıkra, Anayasanın 10. maddesindeki eşitlik ilkesini dernek içindeki ilişkilere taşır. Dernek, üyeleri arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetemez. Bu sebeplerle bazı üyelere ayrıcalık tanıyan ya da eşitliği bozan uygulamalar yapamaz. Örneğin tüzükte yalnızca erkek üyelerin yönetim kuruluna seçilebileceği öngörülemez.
İkinci fıkra, her üyeye derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılma hakkı tanır. Bu hak; genel kurulda oy kullanmayı (TMK m. 69), organlara aday olmayı ve seçilmeyi, toplantıda bir konunun gündeme alınmasını istemeyi (TMK m. 79) ve diğer üyelerle birlikte olağanüstü toplantı talep etmeyi (TMK m. 75) kapsar.
Üçüncü fıkraya göre dernekten çıkan veya çıkarılan üye, dernek malvarlığından pay isteyemez. Üyelik süresince ödenen ödentiler ve yapılan bağışlar dernekte kalır. Bu kural, derneğin kazanç paylaşma amacı gütmeyen bir topluluk olmasıyla (TMK m. 56) uyumludur.
Gerekçeye göre üçüncü fıkra, 743 sayılı eski Medenî Kanunun 66. maddesindeki kuralı sürdürür.