TMK Madde 67 – Çıkarılma ile

TMK Madde 67 metni

Üyelik / Sona ermesi / Çıkarılma ile

Madde 67

Tüzükte üyelerin çıkarılma sebepleri gösterilebilir.

Tüzükte çıkarma sebepleri gösterilmişse, çıkarma kararına bu sebeplerin haklı sayılamayacağı iddiasıyla itiraz edilemez.

Tüzükte çıkarma düzenlenmemişse üye, ancak haklı sebeple çıkarılabilir. Bu çıkarma kararına, haklı sebep bulunmadığı ileri sürülerek itiraz edilebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 67 gerekçesi

Maddede kişinin dernekten çıkarılması konusu düzenlenmiştir.

Çıkarılma sebeplerinin genelde dernek tüzüğünde gösterilmesi yaygın bir uygulamadır. Tüzükte bu konuda bir hüküm yoksa, üye ancak haklı sebeplere dayanılarak dernekten çıkarılabilir. Üçüncü fıkra ile bu gibi durumlarda üyelikten çıkarılan kimseye çıkarma kararına karşı itiraz hakkı tanınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, bir üyenin dernekten hangi sebeplerle çıkarılabileceğini ve çıkarma kararına hangi durumlarda itiraz edilebileceğini düzenler.

Kanun iki ihtimal öngörür:

• Tüzükte çıkarma sebepleri gösterilmişse dernek bu sebeplere dayanarak üyeyi çıkarabilir. Üye, tüzükteki sebeplerin haklı sayılamayacağını ileri sürerek karara itiraz edemez. Üye derneğe girerken bu sebepleri de kabul etmiş sayılır.
• Tüzükte çıkarma hiç düzenlenmemişse üye ancak haklı bir sebeple çıkarılabilir. Bu durumda üye, haklı sebep bulunmadığını ileri sürerek karara itiraz edebilir.

Haklı sebep, derneğin üyeyle ilişkisini sürdürmesinin artık beklenemeyeceği durumdur. Derneğin amacına açıkça aykırı davranışlar veya dernek düzenine uyma ve sadakat yükümlülüğünün ağır biçimde ihlali (TMK m. 71) buna örnek gösterilebilir.

İkinci fıkradaki yasak, tüzükteki sebebin yerinde olup olmadığının tartışılmasını engeller. Kararın kanuna veya tüzüğe aykırı bir usulle alınması ise ayrı bir konudur. Genel kurul kararlarının iptali için TMK m. 83'teki dava yolu ve süreler uygulanır.

Çıkarma konusunda son kararı genel kurul verir (TMK m. 80). Dernekten çıkarılan üye dernek malvarlığında hak iddia edemez (TMK m. 68/3) ve üyelikte bulunduğu sürenin ödentisini ödemek zorundadır (TMK m. 70).