TMK Madde 643 – Cenin nedeniyle erteleme

TMK Madde 643 metni

Cenin nedeniyle erteleme

Madde 643

Mirasın açıldığı tarihte, mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğumuna kadar ertelenir.

Ana muhtaç ise, doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 643 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 584 üncü maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlığı, madde içeriğini kapsayacak biçimde "Cenin nedeniyle erteleme" olarak değiştirilmiştir.

Maddenin İsviçre Medenî Kanununun 605 inci maddesindeki aslında "ana rahmine düşmüş çocuk"tan söz edilmemiştir. Yürürlükteki metinde de "mirasçılar arasında cenin varsa" ifadesi kullanılmıştır. Bu ifadeler isabetlidir. Zira tıp alanında, çocuğun ana rahminde olması zorunluluğunu ortadan kaldıran, henüz ana rahminde olmayıp da ana rahmine yerleştirilecek biçimde embriyo durumunda belirli yerlerde ve belirli yöntemlerle saklandığı gibi gelişmeler olmuştur.

Madde kaynak Kanuna uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. İkinci fıkrada "nafakaya muhtaç ise" sözleri yerine amaca daha uygun olarak "muhtaç ise" deyimi

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Mirasın açıldığı anda mirasçı olabilecek bir cenin varsa mirasın paylaşılması doğuma kadar ertelenir; madde ayrıca muhtaç annenin geçim giderlerini düzenler.

Cenin, ana rahmindeki ve henüz doğmamış çocuktur. Cenin sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur; ölü doğan çocuk mirasçı olamaz (TMK m. 582). Ceninin mirasçı olup olmayacağı ve kaç mirasçı bulunduğu ancak doğumla belli olacağından, paylaşma doğuma kadar yapılmaz. Örneğin eşi hamileyken ölen bir babanın mirası, çocuk doğana kadar eş ve diğer çocuklar arasında paylaştırılamaz. Bu hâlde mirasçıların paylaşmayı her zaman isteyebileceği kuralı (TMK m. 642) geçici olarak uygulanmaz.

İkinci fıkra, çocuğu taşıyan annenin durumunu gözetir. Anne muhtaçsa doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden karşılanmasını isteyebilir. Gerekçeye göre eski metindeki "nafakaya muhtaç ise" ifadesi yerine daha geniş olan "muhtaç ise" ifadesi tercih edilmiştir.

Gerekçe, maddede "ana rahmine düşmüş çocuk" yerine "cenin" kavramının kullanılmasını, tıptaki embriyo saklama yöntemleri gibi gelişmeler karşısında isabetli bulur. Bu, gerekçenin bir değerlendirmesidir; maddenin metni yalnızca mirasın açıldığı tarihte var olan bir ceninden söz eder.