TMK Madde 629 – Deftere yazılmayanlardan sorumluluk

TMK Madde 629 metni

Sonuçları / Resmî deftere göre kabulün sonuçları / Deftere yazılmayanlardan sorumluluk

Madde 629

Alacaklarını süresi içinde yazdırmayan alacaklılara karşı mirasçı, kendi kişisel mallarıyla sorumlu olmadığı gibi; terekeden kendisine geçen mallarla da sorumlu tutulamaz.

Ancak, alacaklının kusuru olmadan deftere yazdıramadığı veya bildirdiği hâlde deftere yazılmamış alacakları için mirasçı, zenginleşmesi ölçüsünde sorumlu kalır.

Alacakları, tereke mallarıyla güvence altına alınmış olan alacaklılar deftere geçirilmemiş olsa bile bu haklarını güvenceden alabilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 629 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 569 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 590 ıncı maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiş, kenar başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle daha anlaşılır hâle getirilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, yürürlükteki metinden farklı olarak, mirasçıların deftere yazılmayan borçlardan sorumluluklarında "mirastan kendisine düşen miktar ile sorumlu" olmaları esası yerine "zenginleşmeleri ölçüsünde sorumlu" olmaları esası kabul edilmiştir. Bu yolla, mirasçının iyiniyetli olup olmaması, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre göz önünde tutularak karara bağlanacaktır. Çünkü yürürlükteki mirasçıları, iyiniyetli olup olmamalarına bakmaksızın sorumlulukları bakımından eş değerde tutmaktadır.

Yürürlükteki metinde yer alan "rehin veya teminat" ifadesi yerine, bu tür teminatlar dışında kalan teminatları da içerecek şekilde "güvence" sözcüğü kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Resmî deftere göre kabulde, alacağını süresi içinde deftere yazdırmayan alacaklılara karşı mirasçının sorumluluğunu ve bunun istisnalarını düzenler.

Birinci fıkra genel kuraldır. Mirası resmî deftere göre kabul eden mirasçı, alacağını süresi içinde yazdırmayan alacaklıya karşı sorumlu değildir. Bu sorumsuzluk geniştir. Mirasçı ne kendi kişisel mallarıyla ne de terekeden kendisine geçen mallarla sorumlu tutulabilir. Bu sonuç, ilânla yapılan çağrıya uymayan alacaklının katlanması gereken bir yaptırımdır (TMK m. 621).

İkinci fıkra kusuru olmayan alacaklıyı korur. Şu iki durumda mirasçı zenginleşmesi ölçüsünde sorumlu kalır:

• alacaklı, kendi kusuru olmadan alacağını deftere yazdıramamışsa,
• alacaklı alacağını bildirdiği hâlde alacak deftere yazılmamışsa.

Zenginleşme ölçüsünde sorumluluk, mirasçının terekeden elde ettiği zenginleşme kadar sorumlu olması demektir. Gerekçeye göre eski Kanundaki "mirastan kendisine düşen miktar" ölçütü yerine bu ölçüt benimsenmiştir. Böylece mirasçının iyiniyetli olup olmadığı, sebepsiz zenginleşme kurallarına göre dikkate alınabilecektir.

Üçüncü fıkraya göre alacağı tereke mallarıyla güvence altına alınmış alacaklılar, deftere yazılmamış olsalar bile alacaklarını bu güvenceden alabilir. Örneğin mirasbırakanın evi üzerinde ipoteği bulunan bir banka, alacağını deftere yazdırmamış olsa da ipoteği paraya çevirerek alacağını tahsil edebilir. Gerekçeye göre eski metindeki "rehin veya teminat" ifadesi yerine diğer güvence türlerini de kapsaması için "güvence" sözcüğü kullanılmıştır.

Resmî kayıtlardan veya mirasbırakanın belgelerinden anlaşılan alacaklar ise ayrıca bildirilmese de deftere doğrudan yazılır (TMK m. 622).