TMK Madde 60 – İnceleme

TMK Madde 60 metni

Kuruluşu / Tüzel kişiliğin kazanılması / İnceleme

Madde 60

Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülkî amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir.

Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve kurucuların hukukî durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde bunların giderilmesi veya tamamlanması derhâl kuruculardan istenir. Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde belirtilen noksanlık tamamlanmaz ve kanuna aykırılık giderilmezse; en büyük mülkî amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması için durumu Cumhuriyet savcılığına bildirir. Cumhuriyet savcısı mahkemeden derneğin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir.

Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve belgelerde kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmaz ya da bu aykırılık veya noksanlık belirli sürede giderilmiş bulunursa; keyfiyet derhâl derneğe yazıyla bildirilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 60 gerekçesi

Madde derneklerin kuruluş aşamasında yaptıkları başvurunun incelenmesi konusunu oldukça ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.

Birinci fıkrada yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülkî amirine, kuruluş bildirimi ve eklerinin, bu arada tüzüğün doğruluğunun, eksiklik veya kanuna aykırılıkların bulunup bulunmadığının en çok altmış gün içinde incelenmesi görevi verilmektedir.

İkinci fıkrada, bu inceleme sonucunda tüzükte, kuruluş bildirimi ve kurucuların hukukî durumunda kanuna aykırılık veya noksanlıklar tespit edildiği takdirde mülkî amirin ne yapması gerektiği açıklanmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, derneğin kuruluş bildirimi ve belgelerinin mülkî amir tarafından nasıl inceleneceğini ve eksiklik ya da kanuna aykırılık bulunursa ne yapılacağını düzenler.

Dernek, belgeleri verdiği anda tüzel kişilik kazanır (TMK m. 59). İnceleme bundan sonra yapılır ve şu aşamalardan oluşur:

• Mülkî amir, kuruluş bildirimini, belgelerin doğruluğunu ve tüzüğü altmış gün içinde dosya üzerinden, yani verilen belgelere bakarak inceler.
• Bildirimde, tüzükte veya kurucuların hukukî durumunda kanuna aykırılık ya da eksiklik görülürse bunların giderilmesi derhâl kuruculardan istenir. Kurucuların fiil ehliyetine sahip olup olmadığı (TMK m. 57/2) bu incelemenin konularından biridir.
• Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde eksiklik tamamlanmaz veya aykırılık giderilmezse mülkî amir, derneğin feshi için asliye hukuk mahkemesinde dava açılması amacıyla durumu Cumhuriyet savcılığına bildirir. Savcı, dava sırasında derneğin faaliyetinin durdurulmasını da mahkemeden isteyebilir.
• Belgelerde bir sorun yoksa ya da sorun süresinde giderilmişse durum derneğe derhâl yazıyla bildirilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir.

Mülkî amir inceleme sonunda derneği kendisi kapatamaz; feshe ancak mahkeme karar verebilir. Bu, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkının (TMK m. 57) bir sonucudur.

Son fıkradaki yazılı bildirim, aynı zamanda ilk genel kurul toplantısı için öngörülen altı aylık sürenin başlangıcıdır (TMK m. 62). Dernek bu süre içinde ilk genel kurulunu yapmaz ve zorunlu organlarını oluşturmazsa kendiliğinden sona erer (TMK m. 87'nin 2. bendi).