TMK Madde 549 – Tasarruf edilebilir kısmın daralması
TMK Madde 549 metni
Tasarruf edilebilir kısmın daralması
Madde 549
Miras sözleşmesi veya vasiyetnameyle yapılan ölüme bağlı kazandırmalar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmın sonradan daralması yüzünden hükümsüz olmaz; sadece tenkis edilebilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 549 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 496 ncı maddesini karşılamaktadır.
Madde kenar başlığıyla birlikte İsviçre Medenî Kanununun 516 ncı maddesine uygun olarak anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılan bir kazandırma, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısım sonradan küçülse bile geçersiz olmaz; yalnızca tenkis edilebilir.
Mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında serbestçe tasarruf edebilir (TMK m. 505). Saklı pay, kanunun altsoy, ana baba ve sağ kalan eş için ayırdığı ve mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla dokunamayacağı miras payıdır (TMK m. 506). Tasarruf edilebilir kısmın büyüklüğü, ölüm anında hangi saklı paylı mirasçıların bulunduğuna ve terekenin ölüm günündeki durumuna göre belirlenir (TMK m. 507).
Bu nedenle tasarruf yapıldığı sırada sınırlar içinde kalan bir kazandırma, sonradan bu sınırı aşabilir. Örneğin hiç saklı paylı mirasçısı olmadığı için bütün malvarlığını bir arkadaşına vasiyet eden kişi daha sonra evlenebilir veya çocuk sahibi olabilir. Malvarlığının azalması da aynı sonucu doğurabilir.
Madde böyle bir durumda tasarrufun hükümsüz sayılmayacağını açıkça belirtir. Tasarruf geçerliliğini korur; yalnızca saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davası açarak kazandırmanın tasarruf edilebilir kısmı aşan bölümünün indirilmesini isteyebilir (TMK m. 560). Tenkis davası açılmazsa tasarruf olduğu gibi uygulanır.