TMK Madde 519 – Tereke ile ilgisi

TMK Madde 519 metni

Belirli mal bırakma / Tereke ile ilgisi

Madde 519

Tereke mevcudunu veya tasarrufu yerine getirme yükümlüsüne yapılan kazandırmayı ya da saklı payı zedeleyen tasarrufların orantılı olarak tenkisi istenebilir.

Tasarrufu yerine getirme yükümlüsü, mirasçılığı veya kendisine bırakılan kazandırmayı reddetmiş ya da mirasbırakandan önce ölmüş veya mirastan yoksun kalmış olsa bile tasarruf yürürlükte kalır; yerine getirme borcu, bu durumlardan yararlananlara geçer.

Yasal veya atanmış mirasçı, mirası reddetmiş olsa bile lehine yapılmış bir tasarrufun yerine getirilmesini isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 519 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 466 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin "Tenkis" şeklindeki kenar başlığı maddenin içeriğine uygun olarak, İsviçre Medenî Kanununun 486 ncı maddesinde olduğu gibi "Tereke ile ilgisi" şeklinde kaleme alınmıştır. Bununla "belirli mal bırakma"nın tereke karşısındaki durumu ifade edilmek istenmiştir.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasının son cümlesi, İsviçre Medenî Kanununun 486 ncı maddesinde olduğu gibi ayrı fıkra hâline getirilmek suretiyle madde üç fıkraya dönüştürülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Belirli mal bırakmalar tereke mevcudunu, yükümlüye yapılan kazandırmayı veya saklı payları aşarsa orantılı olarak indirilebilir.

Birinci fıkra, belirli mal bırakmanın üç sınırını gösterir:

• Tereke mevcudu: Borçlar ödendikten sonra kalan değer vasiyetleri karşılamaya yetmiyorsa vasiyetler indirilir. Mirasbırakanın alacaklıları vasiyet alacaklılarından önce gelir (TMK m. 603).
• Yükümlüye yapılan kazandırma: Bir mirasçıya veya vasiyet alacaklısına, kendisine bırakılan değerden fazlasını vasiyet olarak ödeme yükü getirilemez. Örneğin kendisine 100 bırakılan kişiden 150 ödemesi istenemez.
• Saklı pay: Vasiyetler saklı payları zedeliyorsa tenkis davası yoluyla indirilir (TMK m. 560 vd.).

İndirim orantılı yapılır. Birden fazla vasiyet varsa, mirasbırakan aksini öngörmedikçe hepsi aynı oranda azaltılır.

İkinci fıkraya göre vasiyeti yerine getirmekle yükümlü kişi mirası veya kendisine yapılan kazandırmayı reddetse, mirasbırakandan önce ölse ya da mirastan yoksun kalsa (TMK m. 578) bile vasiyet geçerliliğini korur. Bu durumda yerine getirme borcu, bu olaydan yararlanan kişiye geçer. Örneğin vasiyeti ödemekle yükümlü kılınan oğul mirası reddederse, onun payını alan diğer mirasçılar vasiyeti yerine getirir.

Üçüncü fıkraya göre yasal veya atanmış mirasçı mirası reddetmiş olsa bile kendi lehine yapılmış bir vasiyetin yerine getirilmesini isteyebilir. Böylece borca batık bir terekeyi reddeden mirasçı, kendisine ayrıca bırakılmış bir malı vasiyet alacaklısı olarak isteyebilir. Ancak bu durumda da mirasbırakanın alacaklıları kendisinden önce gelir (TMK m. 603).