TMK Madde 496 – Ana ve baba

TMK Madde 496 metni

Kan hısımları / Ana ve baba

Madde 496

Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, ana ve babasıdır. Bunlar eşit olarak mirasçıdırlar.

Mirasbırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.

Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığı takdirde, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 496 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 440 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Maddenin kenar başlığı "Baba ve ana" yerine, Türk dilinde bu iki sözcüğün kullanılışında ana sözcüğünün önde kullanılması ve anaya verilen önem göz önünde tutularak "Ana ve baba" deyimi kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Mirasbırakanın çocuğu, torunu gibi altsoyu yoksa mirası ana ve babasına kalır; madde bu ikinci derece mirasçıların payını ve önceden ölenlerin yerine kimin geçeceğini düzenler.

Türk hukukunda yasal mirasçılar zümre sistemine göre belirlenir. Zümre, mirasbırakana aynı kökten bağlanan akrabalar grubudur. Birinci zümreyi altsoy oluşturur (TMK m. 495). Altsoydan tek bir kişi bile mirasçı olursa ana ve baba mirasçı olamaz. Altsoy yoksa ikinci zümreye geçilir: ana ve baba mirası eşit olarak, yani yarı yarıya paylaşır.

Ana veya babadan biri mirasbırakandan önce ölmüşse onun payı kendi altsoyuna geçer. Bu kişiler mirasbırakanın kardeşleri, kardeşler de ölmüşse onların çocuklarıdır. Buna halefiyet denir: önceden ölen kişinin yerini onun altsoyu alır ve onun alacağı payı aralarında bölüşür. Bu nedenle ana bir baba ayrı ya da baba bir ana ayrı kardeşler, yalnızca ortak oldukları ebeveynin payından pay alır.

Örnek: Evli olmayan ve çocuğu bulunmayan mirasbırakanın annesi sağdır, babası ise ondan önce ölmüştür. Mirasbırakanın aynı anne babadan iki kardeşi vardır. Mirasın yarısı anneye kalır; babanın payı olan diğer yarıyı iki kardeş paylaşır ve her biri dörtte bir alır.

Üçüncü fıkraya göre bir tarafta hiç mirasçı yoksa, örneğin baba önceden ölmüş ve geride başka altsoy bırakmamışsa, mirasın tamamı diğer tarafa, yani anneye ve onun altsoyuna kalır.

Sağ kalan eş varsa ikinci zümre mirasın yalnızca yarısını alır; diğer yarısı eşe kalır (TMK m. 499). Ana ve babanın her biri saklı paylı mirasçıdır ve yasal paylarının dörtte birini saklı pay olarak isteyebilir (TMK m. 506). Kardeşlerin ise saklı payı yoktur.