TMK Madde 463 – Denetim makamından
TMK Madde 463 metni
İzin / Denetim makamından
Madde 463
Aşağıdaki hâllerde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gereklidir:
1. Vesayet altındaki kişinin evlât edinmesi veya evlât edinilmesi,
2. Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması,
3. Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması,
4. Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması,
5. Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması,
6. Küçüğün ergin kılınması,
7. Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 463 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 406 ncı maddesini karşılamaktadır.
Maddede "sulh mahkemesi" deyimi yerine "vesayet makamı", "asliye mahkemesi" deyimi yerine "denetim makamı" deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Vasinin yapacağı bazı çok önemli işlemler için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının, yani asliye hukuk mahkemesinin de iznini gerektiren hâlleri sayar.
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). TMK m. 462'de sayılan işlemler için sulh hukuk mahkemesinin izni yeterlidir. Bu maddedeki işlemler ise kişinin hukuki durumunu veya malvarlığını kalıcı biçimde değiştirebileceği için iki aşamalı bir denetime bağlanmıştır. Önce vesayet makamı izin verir, ardından denetim makamının izni alınır.
Çift izin gerektiren işlemler şunlardır:
- vesayet altındaki kişinin evlât edinmesi veya evlât edinilmesi,
- vatandaşlığa girmesi veya vatandaşlıktan çıkması,
- bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluk doğuran bir ortaklığa girilmesi ya da önemli bir sermayeyle bir şirkete ortak olunması,
- ömür boyu aylık veya gelir bağlama ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri,
- mirasın kabulü veya reddi ve miras sözleşmesi yapılması,
- küçüğün ergin kılınması,
- vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması.
Son bent, vasinin kendi çıkarına işlem yapmasını önlemeye yöneliktir. Vasi ile vesayet altındaki kişi arasındaki bir satış veya kira sözleşmesi bu nedenle iki mahkemenin denetiminden geçmelidir.
Bu izinler alınmadan yapılan işlemler, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmadan yaptığı işlem hükmündedir (TMK m. 465).
Yurt dışında yaşayan aileler için iki bent özellikle önemlidir. Vesayet altındaki bir kişinin bulunduğu ülkenin vatandaşlığına geçmesi veya Türk vatandaşlığından çıkması bu çift izne bağlıdır. Vesayet altındaki kişiye kalan bir mirasın reddi de iki mahkemenin iznini gerektirir. Mirasın reddi için kanunda kısa bir süre öngörüldüğünden, bu izinlerin vakit geçirilmeden istenmesi gerekir.
Gerekçeye göre eski Kanuna göre tek fark, mahkeme adları yerine "vesayet makamı" ve "denetim makamı" deyimlerinin kullanılmasıdır.