TMK Madde 456 – Görevin süresi

TMK Madde 456 metni

Görevin süresi

Madde 456

Vasi, kural olarak iki yıl için atanır.

Vesayet makamı, bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir.

Dört yıl dolunca vasi, vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 456 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 399 uncu maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun bu maddeyi karşılayan 415 inci maddesinde vasilik görevinin iki yıl devam ettiği, bu sürenin dolması hâlinde yeniden iki yıl için atanabileceği öngörülmüştür. Yürürlükteki 399 uncu madde ise vasinin dört yıl için atanmasını öngörmüş, vasinin yeniden atanmasına ve yeniden atanmaya ilişkin süreye yer vermemiştir.

Vasilik görevinin önemi ve nezaketi göz önüne alınırsa bugünkü yaşam koşulları bakımından bu dört yıllık süre uzundur. Vasinin, vesayet makamı tarafından azledilmesi ve görevden uzaklaştırılması oldukça uzun, güç ve merasime bağlı bir iştir. Bu sebeple İsviçre Medenî Kanununun 415 inci maddesi esas alınmak suretiyle göreve atamanın iki yıl için olması, bu sürenin sonunda yeniden her defasında iki yıl için görev süresinin uzatılması öngörülmüş, ancak dört yılın bitiminde vasinin görevden çekilmesi hükmüne yer verilmiştir. Bu sayede, vesayet makamı, vasinin işlerinden memnun olmazsa iki yıllık süresi bitince bu süreyi uzatmamak yetkisine sahip olacak, bu ise vasilere görevlerini gereği gibi yapmaları için bir tür yaptırım teşkil edecektir. Vesayet makamı, vasinin işlerinden memnun kalırsa, görev süresini iki yılda bir aynı süreyle uzatabilecektir. Ancak dört yıldan sonra görev süresinin uzatılması vasinin isteğine bağlıdır. Bu nedenle son fıkrada vasiye, dört yılın bitiminde görevden çekilebilme hakkı tanınmıştır. Maddenin üçüncü fıkrası yürürlükteki 399 uncu maddenin ikinci cümlesiyle aynıdır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vasinin hangi süre için atandığını, bu sürenin nasıl uzatıldığını ve vasinin görevi bırakma hakkının ne zaman doğduğunu düzenler.

Vasi kural olarak iki yıl için atanır. Süre dolduğunda vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi, görevi her seferinde iki yıl daha uzatabilir. Uzatma kendiliğinden olmaz, mahkemenin kararına bağlıdır. Süre uzatılmazsa vasilik görevi sürenin dolmasıyla sona erer (TMK m. 480).

Bu düzenin amacı gerekçede açıkça anlatılmıştır. Vasiyi görevden almak araştırma, dinleme ve itiraz aşamaları olan bir süreçtir (TMK m. 483–488). Kısa görev süresi sayesinde vesayet makamı, işlerini iyi yürütmeyen bir vasinin süresini uzatmayarak bu sürece girmeden yeni bir vasi atayabilir. Süre uzatımının mahkemenin değerlendirmesine bağlı olması, vasiler için görevlerini özenle yapma yönünde bir baskı da oluşturur.

Üçüncü fıkra vasiyi korur. Vasilik, kanunda sayılan kaçınma sebepleri dışında üstlenilmesi zorunlu bir görevdir. Ancak dört yıl dolduğunda vasi, süre uzatılmak istense bile kaçınma hakkını kullanarak görevi bırakabilir. Dört yıldan sonra görevin sürmesi böylece vasinin isteğine bağlı hâle gelir. Gerekçeye göre o Kanunda vasi dört yıl için atanıyor, yeniden atanma ise düzenlenmiyordu. Yeni düzenleme, kaynak kanun olan İsviçre Medenî Kanununu örnek almıştır.