TMK Madde 42 – Doğum kütüğünde değişiklikler

TMK Madde 42 metni

Doğum kütüğü / Doğum kütüğünde değişiklikler

Madde 42

Kişisel durumdaki değişiklikler, özellikle evlilik dışı bir çocuğun tanınması veya hâkimin babalığa karar vermesi, soybağının düzeltilmesi, evlât edinme ya da bulunmuş bir çocuğun soybağının belli olması, ilgili kanun hükümlerine göre kütüğe işlenir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 42 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 40 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Doğum kütüğünde değişiklik konusu 1587 sayılı Nüfus Kanununda ayrıca düzenlenmiş bulunduğu için, maddede diğer ilgili kanunlara yollama yapılmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kişisel durumda meydana gelen değişikliklerin ilgili kanun hükümlerine göre doğum kütüğüne işleneceğini düzenler ve bu değişikliklere örnekler verir.

Kişinin doğum kaydı, doğumdan sonra da değişebilir. Madde bu değişikliklerden bazılarını sayar:

• evlilik dışında doğan çocuğun babası tarafından tanınması (TMK m. 295) veya mahkemenin babalığa karar vermesi (TMK m. 301),
• soybağının düzeltilmesi, örneğin soybağının reddi davası sonunda çocuğun kaydının değiştirilmesi,
• evlat edinme,
• bulunmuş bir çocuğun soybağının sonradan belli olması.

Metindeki "özellikle" sözcüğü bu listenin sınırlı olmadığını gösterir. Kişisel durumu etkileyen başka değişiklikler de kütüğe işlenir.

Bu değişikliklerin kayda nasıl geçirileceği Medenî Kanunda değil, nüfus mevzuatında düzenlenmiştir. Gerekçede anılan 1587 sayılı Nüfus Kanunu yürürlükten kalkmıştır; bugün 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uygulanır. Babalık, soybağının reddi veya evlat edinme gibi mahkeme kararına dayanan değişiklikler, karar kesinleştikten sonra kayda geçirilir.

Yurt dışında verilmiş bir babalık, soybağının reddi veya evlat edinme kararı Türk nüfus kütüğüne kendiliğinden işlenmez. Bunun için kararın kural olarak Türk mahkemesince tanınması gerekir (MÖHUK m. 58).