TMK Madde 414 – Eşin ve hısımların önceliği

TMK Madde 414 metni

Koşulları / Eşin ve hısımların önceliği

Madde 414

Haklı sebepler engel olmadıkça, vesayet makamı, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşini veya yakın hısımlarından birini, vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar. Bu atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 414 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 364 üncü maddesini karşılamaktadır, "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" kullanılmış, kenar başlığında geçen "karı ve kocanın" deyimi yerine "eşin" sözcüğü kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vasi atanırken vesayet altına alınacak kişinin eşine veya yakın hısımlarından birine öncelik verilmesini düzenler.

Vesayet makamı, vasi seçerken önce kişinin eşine veya yakın hısımlarına bakar. Hısım, kan bağıyla (TMK m. 17) veya evlilik yoluyla (TMK m. 18) akraba olan kişidir. Önceliğin uygulanması için iki şart vardır:

• Aday vasilik koşullarını taşımalıdır: ergin olmalı, görevi yapabilecek yetenekte bulunmalı (TMK m. 413) ve vasiliğe engel bir hâli olmamalıdır (TMK m. 418).
• Atanmasına engel haklı bir sebep bulunmamalıdır. Örneğin eş ile vesayet altına alınacak kişi arasında ciddi bir menfaat çatışması varsa öncelik kuralı uygulanmaz.

Birden çok uygun aday varsa hâkim, adayların vesayet altındaki kişiye ne kadar yakın oturduğunu ve onunla kişisel ilişkilerini göz önünde tutar. Amaç, kişinin bakımını yakından izleyebilecek ve onunla iyi bir ilişkisi olan yakınının seçilmesidir.

Yurt dışında yaşayan bir çocuk veya kardeş de vasi olarak atanabilir. Ancak hâkim, yerleşim yerlerinin uzaklığını değerlendirmede dikkate alır; Türkiye'de yaşayan ve kişiyle yakın ilişkisi olan bir yakın bu yüzden öne geçebilir.

Vesayet altına alınacak kişinin veya ana babasının gösterdiği adaya ilişkin kural ayrıca TMK m. 415'te düzenlenmiştir.

Gerekçe, eski Kanunun kenar başlığındaki "karı ve koca" ifadesinin yerine "eş" sözcüğünün kullanıldığını belirtir.