TMK Madde 402 – Sona ermesi
TMK Madde 402 metni
Vesayet daireleri / Özel vesayet / Sona ermesi
Madde 402
Aile meclisi görevini yapmadığı veya vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirdiği takdirde, denetim makamı her zaman aile meclisini değiştirebileceği gibi özel vesayeti de sona erdirebilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 402 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 352 nci, İsviçre Medenî Kanununun 365 inci maddelerini karşılamaktadır. Maddede aile meclisinin görevini yapmaması veya vesayet altındaki kişinin yararının gerektirmesi hâlinde, denetim makamının her zaman için, aile meclisini değiştirme ya da özel vesayete son verme yetkisi öngörülmüştür.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Denetim makamının aile meclisini değiştirebileceği veya özel vesayeti sona erdirebileceği durumları düzenler.
Özel vesayet istisnaî bir yoldur ve vesayet altındaki kişinin menfaati bunu haklı gösterdiği sürece devam etmelidir (TMK m. 398). Denetim makamı, yani asliye hukuk mahkemesi, özel vesayeti kurduğu gibi (TMK m. 399) onu gözetim altında da tutar.
Denetim makamı iki durumda müdahale edebilir:
- Aile meclisi görevini yapmıyorsa, örneğin vasiyi denetlemiyor veya gerekli kararları almıyorsa,
- Vesayet altındaki kişinin menfaati gerektiriyorsa, örneğin özel vesayeti haklı kılan işletme artık bulunmuyorsa.
Bu durumlarda mahkemenin iki seçeneği vardır. Aile meclisini değiştirerek özel vesayeti sürdürebilir ya da özel vesayeti bütünüyle sona erdirebilir. Özel vesayet sona erince vesayet, olağan kamu vesayeti olarak sulh hukuk mahkemesince yürütülür.
Madde "her zaman" ifadesini kullanır. Bu nedenle denetim makamı, aile meclisi üyelerinin dört yıllık görev süresinin (TMK m. 400) dolmasını beklemek zorunda değildir.