TMK Madde 399 – Kurulması
TMK Madde 399 metni
Vesayet daireleri / Özel vesayet / Kurulması
Madde 399
Özel vesayet, vesayet altına alınan kişinin fiil ehliyetine sahip iki yakın hısımının veya bir hısımı ile eşinin istemi üzerine denetim makamı tarafından kurulur.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 399 gerekçesi
Madde yürürlükteki 349 uncu maddeyi karşılamakta olup, kısmen değiştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Yürürlükteki metin vesayet altındaki kişinin, yakın kan ve sıhrî hısımlarından iki ergin kişiden söz etmişken, yeni madde bunun yerine kaynak Kanuna uygun olarak bu kişilerin fiil ehliyetine sahip olması koşulunu getirmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Özel vesayetin, vesayet altındaki kişinin iki yakın hısımının veya bir hısımı ile eşinin istemi üzerine denetim makamınca kurulacağını düzenler. Özel vesayet, istisnaî olarak vesayetin bir aileye bırakılmasıdır (TMK m. 398).
Özel vesayet kendiliğinden kurulmaz; bir istem gerekir. İstemde bulunabilecek olanlar şunlardır:
- Vesayet altına alınan kişinin fiil ehliyetine sahip iki yakın hısımı, veya
- Bir hısımı ile eşi.
Fiil ehliyeti, kişinin kendi işlemleriyle hak edinip borç altına girebilmesidir. Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin bu ehliyete sahiptir (TMK m. 10).
Özel vesayeti, istem üzerine denetim makamı, yani asliye hukuk mahkemesi kurar. Mahkeme, özel vesayet için TMK m. 398'de aranan şartın, yani vesayet altındaki kişinin menfaatinin bunu haklı gösterip göstermediğini inceler. Aile meclisi üyeleri güvence vermedikçe özel vesayet kurulamaz (TMK m. 401).
Gerekçeye göre eski Medenî Kanun (743 sayılı Kanun) istem için yakın kan ve sıhrî, yani kayın hısımlarından iki ergin kişi arıyordu. Yeni madde, kaynak İsviçre Kanununa uygun olarak erginlik yerine fiil ehliyetini esas almıştır.