TMK Madde 373 – Koşulları

TMK Madde 373 metni

Aile malları ortaklığı / Oluşumu / Koşulları

Madde 373

Hısımlar, kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümüyle ya da ortaya başka mallar koymak suretiyle aralarında bir aile malları ortaklığı kurabilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 373 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 323 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde, 1984 tarihli Öntasarının 304 üncü maddesinden alınmıştır. Yürürlükteki metne göre hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 323 ilâ 325 inci maddelerinin konusu "aile şirketi emvali" adındaki mal topluluğudur. Bu hükümlerle düzenlenmek istenen kurum, bir kısım malların bir tüzel kişilik oluşturulmaksızın ailenin ihtiyaçlarına özgülenmesidir. Kaynak İsviçre Medenî Kanununun 336 ilâ 348 inci maddelerinde düzenlenen bu kurumun Almanca adı "Gemeinderschaft" ve Fransızca adı "Indivision" terimine karşılık olmak üzere yürürlükteki metinde kullanılan "aile şirketi emvali" ifadesi, kurumun niteliğine uygun düşmemektedir. Bu nedenle, yeni düzenlemede "aile malları ortaklığı" ifadesi tercih edilmiştir.

Hısımların kendilerine geçen mirasın tümü veya bir bölümüyle ya da ortaya başka mallar koymak suretiyle oluşturabilecekleri bu maddede öngörülen ortaklıkta bir elbirliği mülkiyeti söz konusudur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Hısımların miras yoluyla kendilerine geçen mallarla veya ortaya koydukları başka mallarla aralarında aile malları ortaklığı kurabileceğini düzenler. Aile malları ortaklığı, malların bir tüzel kişi kurulmadan ailenin ortak ekonomik faaliyetine bağlanmasını sağlayan bir sözleşme ilişkisidir.

Kurumun en bilinen kullanım alanı, ana veya babadan kalan bir çiftliği, atölyeyi ya da işletmeyi bölmek istemeyen mirasçıların onu birlikte işletmeye devam etmesidir. Miras paylaşılıncaya kadar mirasçılar arasında zaten bir miras ortaklığı vardır (TMK m. 640); ancak her mirasçı kural olarak her zaman paylaşma isteyebilir (TMK m. 642). Aile malları ortaklığı, hısımların bu malları sözleşmeyle uzun süre bir arada tutmasına imkân verir.

Ortaklığın kurulması için:

• Ortakların birbirinin hısımı olması gerekir.
• Ortaklığa mirasın tamamı, bir bölümü veya ortakların koyduğu başka mallar konulabilir.
• Sözleşme resmî şekilde yapılmalı ve bütün ortakların veya temsilcilerinin imzasını taşımalıdır (TMK m. 374).

Ortaklık malları üzerinde elbirliği mülkiyeti vardır (TMK m. 379/1, 701). Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirli payları yoktur; mallar üzerinde kural olarak ancak birlikte tasarruf edilebilir. Ortaklığın süresi, yönetimi, sona ermesi ve paylaşma kuralları TMK m. 375–385'te düzenlenmiştir.

Gerekçeye göre eski Medenî Kanunda (743 sayılı Kanun) bu kurumun adı "aile şirketi emvali" idi. Kurumun niteliğine daha uygun düştüğü için "aile malları ortaklığı" adı tercih edilmiş, hüküm değişikliği yapılmamıştır.