TMK Madde 369 – Sorumluluk

TMK Madde 369 metni

Hükümleri / Sorumluluk

Madde 369

Ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur.

Ev başkanı, ev halkından akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanların kendilerini ya da başkalarını tehlikeye veya zarara düşürmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

Zorunluluk hâlinde gerekli önlemlerin alınmasını yetkili makamdan ister.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 369 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 320 nci maddesini karşılayan ve İsviçre Medenî Kanununun 333 üncü maddesiyle onu örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 301 inci maddesinden kısmen değiştirilmek suretiyle alınan bu maddede, ev başkanın ev halkından olan küçük, kısıtlı, akıl hastası ya da akıl zayıfı olan kişilerin başkalarına verdikleri zararlardan dolayı sorumluluğu düzenlenmektedir. Madde, ev başkanın sorumluluktan kurtulması için ona "durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini" kanıtlama olanağını da tanımaktadır. Böylece, ev başkanın sorumluluğu ile Borçlar Kanunu 55 ve 56 ncı maddelerinde düzenlenen sorumluluklar arasında da bir uyum sağlanmış olmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Ev başkanının, ev halkından olan küçük, kısıtlı veya akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı bulunan bir kişinin başkalarına verdiği zarardan sorumluluğunu düzenler. Ev başkanı ve ev halkı kavramları TMK m. 367'de açıklanmıştır.

Birinci fıkradaki sorumlulukta ev başkanının kusurunun ispatı aranmaz. Zarar gören kişi, zararın ev halkından böyle bir kişinin eyleminden doğduğunu ispat eder. Ev başkanı ise ancak şu iki şeyden birini kanıtlarsa sorumluluktan kurtulur:

• Gözetimi altındaki kişiyi alışılmış şekilde ve durumun gerektirdiği dikkatle gözetim altında bulundurduğunu,
• Bu dikkat ve özeni gösterseydi bile zararın meydana gelmesini önleyemeyeceğini.

Böylece ispat yükü ev başkanına geçer. Ev başkanının kusurlu olduğunu zarar görenin değil, gerekli özeni gösterdiğini ev başkanının göstermesi gerekir. Gerekçeye göre bu yapı, Borçlar Kanunundaki adam çalıştıranın ve hayvan tutanın sorumluluğuyla uyumlu hâle getirilmiştir.

İkinci fıkra, ev halkından akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanlar için önleyici bir yükümlülük getirir. Ev başkanı bu kişilerin kendilerini veya başkalarını tehlikeye ya da zarara düşürmemeleri için gerekli önlemleri almak zorundadır. Üçüncü fıkraya göre zorunluluk hâlinde bu önlemlerin alınmasını yetkili makamdan ister. Koruma amacıyla bir kuruma yerleştirme gibi önlemler TMK m. 432 ve devamında düzenlenmiştir.

Ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlıların kendi haksız fiillerinden de sorumlu oldukları TMK m. 16/2'de ayrıca belirtilmiştir.

Gerekçede anılan Borçlar Kanunu 818 sayılı eski Borçlar Kanunudur; bu sorumluluklar bugün 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenmektedir. "Yürürlükteki Kanun" ise 743 sayılı eski Medenî Kanundur.