TMK Madde 361 – Yönetimin ana ve babadan alınması

TMK Madde 361 metni

Çocuk mallarının korunması / Yönetimin ana ve babadan alınması

Madde 361

Çocuğun mallarının tehlikeye düşmesi başka bir şekilde önlenemiyorsa hâkim, yönetimin bir kayyıma devredilmesine karar verebilir.

Çocuğun, yönetimi ana ve babaya ait olmayan malları tehlikeye düştüğünde hâkim, aynı önlemlerin alınmasını kararlaştırabilir.

Çocuk mallarının gelirlerinin veya bu mallardan ayrılmış belirli miktarların kanuna uygun şekilde sarfedileceğinden kuşku duyulursa hâkim, bunların da yönetimini bir kayyıma bırakabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 361 gerekçesi

İsviçre Medenî Kanununun 325 inci ve 1984 tarihli Öntasarının 276 nci maddelerinden alınmıştır. Maddede, çocuğun ekonomik geleceğinin malları yönünden tehlikeye girmesi hâlinde bu tehlikeyi başka önlemlerle önlemek mümkün olmadığında, hâkim kararıyla çocuk mallarının yönetiminin bir kayyıma devredilmesi kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrası 1984 tarihli Öntasarıda mevcut değildir ve İsviçre Medenî Kanunundaki metinde yer almaktadır. Buna göre, hâkim, yönetimi ana ve babaya ait olmayan çocuk mallarının tehlikeye düşmesi hâlinde de aynı önlemin alınmasına, yani malların yönetiminin bir kayyıma devrine karar verebilecektir.

1984 tarihli Öntasarı metninden alınan üçüncü fıkrada ise, çocuk mallarının gelirlerinin veya bu mallardan ayrılmış belli miktarların kanuna uygun bir şekilde sarfedilmesinden kuşku duyulan hâllerde, bunların yönetimini de bir kayyıma bırakma yetkisi hâkime tanınmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Çocuğun malları tehlikeye düştüğünde ve bu tehlike başka bir yolla önlenemediğinde hâkimin malların yönetimini bir kayyıma verebileceğini düzenler. Velâyet devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetmek ana ve babanın hem hakkı hem görevidir (TMK m. 352). Yönetimde yeterli özen gösterilmezse hâkim önce talimat verme, malların tevdi edilmesi veya güvence gösterilmesi gibi daha hafif önlemlere başvurur (TMK m. 360). Bu madde, bu önlemlerin yetmediği durumlar içindir.

Kayyım, belirli işleri görmek veya bir malvarlığını yönetmek için atanan kişidir (TMK m. 403). Yönetimin kayyıma verilmesi velâyeti kaldırmaz. Ana ve baba çocuğun bakımı, eğitimi ve kişisel işleri bakımından velâyeti kullanmaya devam eder; yalnızca malların yönetimi ellerinden alınır.

Madde üç durumu kapsar:

• Ana ve babanın yönettiği çocuk malları tehlikedeyse ve tehlike başka bir yolla önlenemiyorsa yönetim kayyıma verilebilir.
• Çocuğun, yönetimi ana ve babaya ait olmayan malları tehlikeye düşerse hâkim aynı önlemi alabilir. Kazandırmada bulunan kişinin ana ve babanın yönetimini açıkça dışladığı mallar (TMK m. 357/2) ve mirasbırakanın ana ve babanın yönetimi dışında bıraktığı saklı pay (TMK m. 358) bunun örnekleridir.
• Çocuk mallarının gelirlerinin veya bu mallardan harcanmak üzere ayrılmış miktarların kanuna uygun biçimde, yani öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için (TMK m. 355, 356) harcanacağından kuşku duyuluyorsa bunların yönetimi de kayyıma bırakılabilir.

Velâyetin tamamen kaldırılması ise ayrı şartlara bağlıdır ve TMK m. 348'de düzenlenmiştir.