TMK Madde 309 – Şekil
TMK Madde 309 metni
Küçüklerin evlât edinilmesi / Ana ve babanın rızası / Şekil
Madde 309
Evlât edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir.
Rıza, küçüğün veya ana ve babasının oturdukları yer mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanarak tutanağa geçirilir.
Verilen rıza, evlât edinenlerin adları belirtilmemiş veya evlât edinenler henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerlidir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 309 gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 265a maddesinden alınmıştır.
Birinci fıkra, ana ve babasının rızası alınmayan küçüğün evlât edinilemeyeceğini, yürürlükteki Kanunun 254 üncü maddesinin ikinci cümlesini kısmen karşılar şekilde hükme bağlamaktadır. İkinci fıkra, rızanın verilme şeklini düzenlemekte ve üçüncü fıkrada ise, verilen rızanın, evlât edinenlerin adları belirtilmemiş veya evlât edinenler henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerli olacağı hükme bağlanmaktadır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, bir küçüğün evlât edinilmesi için ana ve babasının rızasını şart koşar ve bu rızanın hangi mahkemede, hangi şekilde açıklanacağını düzenler.
Ana ve babanın rızası evlât edinmenin temel koşullarından biridir. Evlât edinme, küçük ile ana ve babası arasındaki ilişkiyi derinden etkiler; ana ve babaya ait haklar ve yükümlülükler, özellikle velayet, evlât edinene geçer (TMK m. 314/1). Bu nedenle ana ve babanın bu sonucu kabul etmesi aranır.
Rıza, küçüğün veya ana ve babanın oturdukları yer mahkemesinde açıklanır. Ana ve baba rızalarını sözlü olarak veya yazılı olarak bildirebilir; her iki durumda da rıza tutanağa geçirilir. Bu şekil şartı, rızanın bilerek ve serbestçe verildiğini güvence altına alır.
Üçüncü fıkraya göre rıza, evlât edinecek kişilerin adları belirtilmeden de verilebilir; evlât edinecek kişiler henüz belli değilse de rıza geçerlidir. Bu kural, ana ve babanın çocuğu kimin evlât edineceğini bilmeden evlât edinmeye bırakmasına imkân verir. Evlât edinmeye ilişkin kayıt ve bilgilerin gizliliği ayrıca TMK m. 314'te güvence altına alınmıştır.
Rızanın ne zaman verilebileceği ve geri alınabileceği TMK m. 310'da, ana veya babadan birinin rızasının aranmadığı hâller TMK m. 311'de, bu konuda verilecek karar TMK m. 312'de düzenlenmiştir. Gerekli rıza yasal bir sebep olmadan alınmamışsa, rızası alınması gereken kişi sonradan evlâtlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir (TMK m. 317).