TMK Madde 255 – Ölüm hâlinde

TMK Madde 255 metni

Mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye / Aile konutu ve ev eşyası / Ölüm hâlinde

Madde 255

Eşlerden birinin ölümü hâlinde, paylaşma konusu olan mallar arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras ve paylaşmadan doğan hakkına mahsup edilmek ve yetmezse bir bedel eklenmek suretiyle mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sağ kalan eşin veya ölenin diğer yasal mirasçılardan birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.

Sağ kalan eş, mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek veya sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hükümleri saklıdır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 255 gerekçesi

Bu madde İsviçre Medenî Kanununun yeni 612a maddesine paralel olarak kaleme alınmıştır. Aynı hükmün paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde de tekrar edilmesinde yarar görülmüştür.

Madde evliliğin ölümle son bulması hâlinde sınırlı düzenleme getirmektedir. Bu durumda diğer mirasçıların taksim isteminde bulunmaları sonucunda sağ kalan eşin ortak konuttan çıkmak zorunda kalması veya ev eşyasının elinden alınması suretiyle mağdur edilmesini önlemek üzere eşe bir tür yasal önalım hakkı tanınmış, sağ kalan eşin bunlar üzerinde kendisine miras ve paylaşmadan doğan hakkına mahsup edilmek suretiyle mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebileceği öngörülmüştür. Bunlar da yetmezse eksik kalan kısmı tamamlayacağı tabiîdir.

Sağ kalan eşin diğer mirasçıların ortak konut ve ev eşyası üzerindeki miras hisselerini ödeyebilecek durumda olmaması ya da bunların mülkiyet hakkını istemesinin kendisi ya da diğer yasal mirasçılar için elverişli olmaması mümkündür. Bu durumda maddenin ikinci fıkrası uyarınca sağ kalan eş mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilecektir. Ölenin diğer yasal mirasçıları da eş için aynı yönde istemde bulunabilecektir.

Maddenin son fıkrası sağ kalan eşin belli koşullar altında burada öngörülen haklarını kullanamayacağını öngörmüştür. Bu durum, konut ya da ev eşyası üzerinde mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra etmekte olması ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmeleri hâlinde ortaya çıkabilir. Maddenin son cümlesi ile, tarım arazilerinin miras yoluyla taksimine ilişkin hükümler saklı tutulmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, paylaşmalı mal ayrılığı ölümle sona erdiğinde sağ kalan eşin, paylaşmaya konu konut ve ev eşyası üzerinde kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebileceğini düzenler.

Eşlerden biri öldüğünde paylaşmaya konu mallar arasında eşlerin birlikte yaşadıkları konut veya ev eşyası varsa, sağ kalan eş bunların mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir. Bu malların değeri, sağ kalan eşin hem mirastan hem de mal rejimindeki paylaşmadan doğan haklarından düşülür. Bu haklar yetmezse eş aradaki farkı öder. Amaç, diğer mirasçıların paylaşma istemi yüzünden sağ kalan eşin evinden çıkmak zorunda kalmasını önlemektir.

Haklı sebepler varsa, sağ kalan eşin veya ölenin diğer yasal mirasçılarından birinin istemiyle mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. Gerekçeye göre bu yol, örneğin sağ kalan eş diğer mirasçıların payını ödeyecek durumda değilse uygun düşer. İntifa hakkı malı kullanma ve gelirinden yararlanma imkânı verir; oturma hakkı ise yalnız konutta oturmayı sağlar.

Son fıkraya göre ölen eş konutun bir bölümünde meslek veya sanat icra ediyorduysa ve altsoyundan biri aynı mesleği sürdürmek için o bölüme ihtiyaç duyuyorsa, sağ kalan eş o bölüm üzerinde bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hükümleri saklıdır.

Miras hukukunda TMK m. 652 benzer bir hak tanır; ancak o hüküm terekedeki mallar ve miras payı için işler. Bu madde ise paylaşmalı mal ayrılığında paylaşmaya konu mallar içindir. Hükümet tasarısında bu maddede de "tereke malları" ifadesi yer alıyordu; TBMM Adalet Komisyonu iki hüküm arasındaki farkı göstermek için bunu "paylaşma konusu olan mallar" olarak değiştirmiştir. Gerekçe ilk metne aittir.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde ölüm hâlinde konut ve ev eşyasına ilişkin haklar TMK m. 240'ta, mal ortaklığında TMK m. 279'da düzenlenmiştir.