TMK Madde 216 – Envanter
TMK Madde 216 metni
Envanter
Madde 216
Eşlerden her biri, diğerinden her zaman mallarının envanterinin resmî senetle yapılmasını isteyebilir.
Bu envanter, malların getirilmesinden başlayarak bir yıl içinde yapılmışsa, aksi ispatlanmış olmadıkça bu envanterin doğru olduğu kabul edilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 216 gerekçesi
İsviçre Medenî Kanununun 195 inci maddesi hükmünden alınmıştır.
Maddenin birinci fıkrası eşlerden her birine diğerinden mallarının envanterinin resmî bir senetle tespit edilmesini isteme yetkisini tanımıştır. İstemde bulunulan eş, noterce resmî senedin düzenlenmesine katılmakla yükümlüdür.
İkinci fıkrada böyle bir envanterin malların getirilmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmış olması hâlinde, karine olarak bunun doğru olduğu kabul edilmektedir. Bu durumda ispat yükü, bu envanterin doğru olmadığını iddia eden eşe düşecektir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Eşlerden her birinin, diğerinden mallarının envanterinin resmî senetle çıkarılmasını her zaman isteyebileceğini ve bu envanterin ispat gücünü düzenler.
Envanter, bir kişiye ait malların ayrıntılı listesidir. Resmî senetle yapılması, listenin noter tarafından düzenlenmesi demektir. Eşlerden biri bunu istediğinde diğer eş envanterin çıkarılmasına katılmakla yükümlüdür.
Envanter özellikle mal rejiminin tasfiyesinde işe yarar. Edinilmiş mallara katılma rejiminde bir eşin bütün malları, aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m. 222/3). Evliliğe getirilen veya miras ve bağışla edinilen mallar kişisel maldır ve paylaşmaya girmez (TMK m. 220); ancak bunu yıllar sonra ispat etmek zor olabilir. Envanter bu ispatı kolaylaştırır.
İkinci fıkra envantere güçlü bir ispat değeri tanır. Envanter, malların getirilmesinden başlayarak bir yıl içinde yapılmışsa doğru olduğu kabul edilir; yanlış olduğunu ileri süren eş bunu ispat etmek zorundadır. Bir yıllık süre geçtikten sonra yapılan envanter de delil olarak kullanılabilir, ancak bu karineden yararlanmaz.