TMK Madde 214 – Mal rejiminin tasfiyesi davalarında yetki

TMK Madde 214 metni

Mal rejiminin tasfiyesi davalarında yetki

Madde 214

Eşler veya mirasçılar arasında bir mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, aşağıdaki mahkemeler yetkilidir:

1. Mal rejiminin ölümle sona ermesi durumunda ölenin son yerleşim yeri mahkemesi,

2. Boşanmaya, evliliğin iptaline veya hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda, bu davalarda yetkili olan mahkeme,

3. Diğer durumlarda davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 214 gerekçesi

Madde, İsviçre Medenî Kanununun 194 üncü maddesini karşılamaktadır. 1984 tarihli Öntasarının 174 üncü maddesinde de aynı hüküm kabul edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur. Bu madde ile mal rejimine ilişkin genel hükümler arasında, tasfiyeye ilişkin olarak çıkacak uyuşmazlıkları çözümlemek üzere yetkili mahkemelerin gösterilmesinin uygun olacağı kabul edilmiştir.

(1) numaralı bentte, mal rejiminin ölümle sona ermesi hâlinde, dava ekonomisi bakımından en uygun olan yerin, ölen eşin son yerleşim yeri mahkemesi olduğu kabul edilmiştir.

(2) numaralı bentte, boşanmaya, evliliğin iptaline veya hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda ise, bu davaları görmüş olan mahkemelerin yetkili olacağı belirtilmek suretiyle birbirleriyle ilişkili olan bu davaların aynı yer mahkemesinde görülmesi sağlanmıştır.

Son bentte ise, diğer hâllerde genel yetki kuralına uygun olarak davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu belirtilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Eşler veya mirasçılar arasında mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, rejimin sona erme sebebine göre hangi yer mahkemesinin yetkili olduğunu düzenler.

Mal rejiminin tasfiyesi davası, rejim sona erdiğinde eşlerin birbirinden olan alacaklarının belirlenmesi ve malların paylaşılması için açılır. Edinilmiş mallara katılmada bu dava çoğunlukla katılma alacağı ve değer artış payı davası olarak görülür. Bu davalar aile mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, rejimin sona erme sebebine göre değişir:

• Mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle sona ermişse ölenin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu durumda dava çoğu zaman sağ kalan eş ile ölenin mirasçıları arasında görülür.
• Boşanma, evliliğin iptali veya hâkim kararıyla mal ayrılığına geçilmesi hâllerinde, bu davalarda yetkili olan mahkeme tasfiye davasında da yetkilidir. Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).
• Diğer durumlarda, örneğin eşlerin sözleşmeyle başka bir rejime geçmesinde, davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

İkinci bentteki kural, birbiriyle ilişkili davaların aynı yerde görülmesini amaçlar.

Yurt dışında boşanan eşlerin Türkiye'deki mallarına ilişkin tasfiye davasında, yabancı boşanma kararının Türkiye'de tanınması gerekir (MÖHUK m. 58). Türkiye'deki taşınmazların tasfiyesine Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 15/2).