TMK Madde 202 – Yasal mal rejimi

TMK Madde 202 metni

Yasal mal rejimi

Madde 202

Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır.

Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 202 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 170 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde 1984 tarihli öntasarıdan alınarak dil açısından sadeleştirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunda eşler arasındaki yasal mal rejiminin "mal ayrılığı" olduğu belirtilmiştir. Evlilik birliği sona erdiğinde, mal ayrılığı rejiminin eşler arasında büyük haksızlıklara yol açtığı, özellikle meslek sahibi kocanın lehine işlediği, ev işlerini yapan ve hatta kocasına mesleğinin icrasında yardımcı olan kadının durumunu hiç nazara almadığı, meslek çevrelerinde ve kamu oyunda ağır eleştirilere uğramıştır. Bu nedenle, "edinilmiş mallara katılma" başlığı altında yeni bir mal rejimi düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, eşler arasındaki yasal mal rejiminin "edinilmiş mallara katılma" olduğu belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre, eşler mal rejimi sözleşmesi yaparak kanunda belirtilen diğer mal rejimlerinden birisini seçebileceklerdir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Eşler arasında, mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçilmedikçe edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanacağını düzenler.

Mal rejimi, eşlerin mallarının evlilik sırasında kime ait olacağını, nasıl yönetileceğini ve evlilik sona erdiğinde nasıl paylaşılacağını belirleyen kurallardır. Kanun dört rejim tanır:

• edinilmiş mallara katılma (yasal mal rejimi, TMK m. 218 vd.),
• mal ayrılığı (TMK m. 242 vd.),
• paylaşmalı mal ayrılığı (TMK m. 244 vd.),
• mal ortaklığı (TMK m. 256 vd.).

Yasal mal rejimi, eşler sözleşme yapmadıkça kendiliğinden uygulanan rejimdir. Edinilmiş mallara katılmada evlilik sürerken her eş kendi mallarının maliki olarak kalır ve onları kendisi yönetir. Rejim sona erdiğinde, her eşin evlilik sırasında karşılığını vererek edindiği mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan değere (artık değer) bakılır ve diğer eş bunun yarısını alacak olarak isteyebilir (TMK m. 231, 236). Evlenmeden önce sahip olunan mallar ve miras ya da bağış yoluyla gelen mallar ise kişisel maldır ve paylaşmaya girmez (TMK m. 220).

Eşler bu rejimi istemiyorsa mal rejimi sözleşmesiyle diğer üç rejimden birini seçebilir. Sözleşme evlenmeden önce veya sonra yapılabilir (TMK m. 203) ve noterde düzenlenmesi ya da onaylanması gerekir (TMK m. 205).

Gerekçede anlatıldığı gibi eski Medenî Kanun (743 sayılı) döneminde yasal mal rejimi mal ayrılığıydı. 4721 sayılı Kanun 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce evlenmiş ve mal rejimi sözleşmesi yapmamış eşler için 1 Ocak 2002'ye kadarki dönemde mal ayrılığı, bu tarihten sonraki dönemde edinilmiş mallara katılma uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10).

Yabancı unsurlu evliliklerde mal rejimine uygulanacak hukuk MÖHUK m. 15'e göre belirlenir. Eşler hukuk seçimi yapmamışsa evlenme anındaki ortak millî hukukları uygulanır. Bu nedenle Almanya'da veya Hollanda'da yaşayan iki Türk vatandaşı eş için, hukuk seçimi yapmamışlarsa Türk mahkemesi Türk mal rejimi hükümlerini uygular. Türkiye'deki taşınmazların tasfiyesinde ise her durumda Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 15/2).