TMK Madde 192 – Eşlerin meslek ve işi

TMK Madde 192 metni

Eşlerin meslek ve işi

Madde 192

Eşlerden her biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak, meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 192 gerekçesi

İsviçre Medenî Kanununun 167 nci maddesi hükmü göz önünde tutulmak suretiyle kaleme alınmıştır. Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Sözleşmede kadınların serbestçe çalışma ve meslek edinme özgürlüğüne sahip olduğu kabul edilmiştir. Nitekim, kadının bir meslek ve sanatla iştigal etmesinin kocanın iznine tâbi olduğuna ilişkin yürürlükteki Kanunun 159 uncu maddesi hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Maddeyle Sözleşme hükümleri de göz önünde tutulmak suretiyle, sadece kadının değil her iki eşin de meslek veya iş seçiminde diğer eşin iznini almak zorunda olmadığı kabul edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Eşlerden her birinin meslek ve iş seçiminde diğer eşin iznine ihtiyaç duymadığını, ancak evlilik birliğinin huzur ve yararını gözetmesi gerektiğini düzenler.

Eşlerden biri çalışmak, bir meslek edinmek veya iş değiştirmek için diğerinden izin almak zorunda değildir. Gerekçede belirtildiği gibi eski Medenî Kanun (743 sayılı) kadının bir meslek veya sanatla uğraşmasını kocanın iznine bağlıyordu; bu hüküm Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş, 4721 sayılı Kanun da serbestliği iki eş için eşit olarak tanımıştır.

Maddenin ikinci cümlesi bu serbestliğin sınırını gösterir. Eşler meslek ve iş seçerken ve bunu yürütürken evlilik birliğinin huzurunu ve yararını göz önünde tutmalıdır. Örneğin uzun süre aileden uzak kalmayı gerektiren bir iş seçilirken ailenin ve çocukların durumu da düşünülmelidir. Bu ölçü diğer eşe bir veto hakkı vermez; diğer eşin yapılan seçimi onaylama yetkisi yoktur.

Bu konuda ciddi bir uyuşmazlık çıkarsa eşler hâkimin müdahalesini isteyebilir (TMK m. 195). Birliğin huzurunu hiç gözetmeyen bir tutum, koşulları varsa boşanma davasında da değerlendirilebilir.