TMK Madde 165 – Akıl hastalığı

TMK Madde 165 metni

Boşanma sebepleri / Akıl hastalığı

Madde 165

Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 165 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 133 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde sadeleştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Yürürlükteki Kanunda akıl hastalığı, en az üç yıldan beri devam etmesi ve bu durumun müşterek hayatın devamını diğer taraf için çekilmez hâle getirmesi koşuluyla boşanma sebebi kabul edilmektedir. Hastalığın geçmesine olanak yoksa, sağlıklı olan eşi üç yıl gibi uzun bir süre dayanılmaz hayat şartları altında bırakmanın adil olmayacağı düşüncesiyle; akıl hastalığının ortak hayatı diğer eş için çekilmez hâle getirmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi koşuluyla boşanma davası açılabileceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca akıl hastalığı gibi önemli bir konuda herhangi bir bilirkişi raporu ile yetinilmeyip, resmî sağlık kurulu raporunun alınması esası benimsenmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, eşlerden birinin akıl hastalığını özel bir boşanma sebebi olarak düzenler. Diğer eşin bu sebeple boşanma davası açabilmesi için iki şart birlikte aranır:

• Eşlerden biri akıl hastası olmalı ve bu hastalık yüzünden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelmiş olmalıdır.
• Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir.

Resmî sağlık kurulu raporu, tek bir hekimin değil, yetkili bir sağlık kuruluşunda oluşturulan hekim kurulunun verdiği rapordur. Kanun bu kadar önemli bir konuda sıradan bir bilirkişi raporunu yeterli görmemiştir. Hastalığın iyileşebilir olduğu anlaşılırsa bu maddeye dayanılarak boşanmaya karar verilemez.

Bu bir nisbî boşanma sebebidir. Hastalığın varlığı tek başına yetmez; hastalık nedeniyle ortak hayatın davacı eş için çekilmez olduğu da gösterilmelidir. Hasta eşin kusuru aranmaz. Maddede dava için bir süre öngörülmemiştir.

Evlenme sırasında evlenmeye engel olacak derecede bir akıl hastalığı bulunuyorsa bu durum boşanma değil, mutlak butlan sebebidir (TMK m. 145/3). Bu madde ise evlilik sırasında ortaya çıkan ya da evlenme anında evlenmeye engel derecede olmayan, sonradan ortak hayatı çekilmez kılan hastalıklarda uygulanır.

Gerekçe, eski Kanunda hastalığın en az üç yıldır sürmesinin arandığını, iyileşme olanağı bulunmayan durumlarda sağlıklı eşi bu kadar beklemeye zorlamanın adil olmayacağı düşüncesiyle bu şartın kaldırıldığını ve resmî sağlık kurulu raporunun zorunlu tutulduğunu açıklar. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.