TMK Madde 149 – Yanılma

TMK Madde 149 metni

Nisbî butlan / Eşlerin dava hakkı / Yanılma

Madde 149

Aşağıdaki durumlarda eşlerden biri evlenmenin iptalini dava edebilir:

1. Evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa,

2. Eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmişse.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 149 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 116 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde kenar başlığıyla birlikte sadeleştirilmek ve daha anlaşılır hâle getirilmek üzere yeniden kaleme alınmış, içeriğinde değişiklik yapılmamıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, eşlerden birinin yanılarak evlenmesi hâlinde evlenmenin iptalini dava edebileceği durumları düzenler. Yanılma, kişinin gerçeği bilseydi yapmayacağı bir işlemi yanlış bir tasavvurla yapmasıdır. Bu bir nisbî butlan sebebidir; evlenme kendiliğinden geçersiz olmaz, yanılan eş dava açarsa mahkeme kararıyla iptal edilir.

Birinci bentte iki durum vardır. İlkinde eş, hiç evlenmek istemediği hâlde yanılarak evlenmeye razı olmuştur; örneğin yaptığı işlemin evlenme olduğunu anlamamıştır. İkincisinde eş evlenmek istemiştir, fakat karşısındaki kişinin kimliğinde yanılmıştır; evlenmeyi düşündüğü kişiyle değil, başka biriyle evlenmiştir. Bu iki durum işlemde yanılma ve kişide yanılma olarak anılır.

İkinci bent, eşin niteliğinde yanılmayı düzenler. Eş, diğer eşte bulunduğunu sandığı ama aslında bulunmayan bir nitelik nedeniyle evlenmiştir. Bu niteliğin yokluğu, onunla birlikte yaşamayı yanılan eş için çekilmez hâle getirecek kadar önemli olmalıdır. Her hayal kırıklığı bu sonucu doğurmaz. Niteliğin bu ağırlıkta olup olmadığı her olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Yanılmanın diğer eşin bir davranışından kaynaklanması gerekmez. Diğer eşin veya onun bilgisi altında üçüncü bir kişinin aldatması ayrıca TMK m. 150'de düzenlenmiştir.

Dava, yanılmanın öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 152). Bu süreler hak düşürücüdür; geçtikten sonra dava hakkı kalmaz.

Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur. Madde eski hükmün sadeleştirilmiş hâlidir; içeriğinde değişiklik yapılmamıştır.