TMK Madde 125 – Ayırt etme gücü

TMK Madde 125 metni

Ehliyetin koşulları / Ayırt etme gücü

Madde 125

Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 125 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 89 uncu maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasındaki "mümeyyiz" sözcüğü yerine "ayırt etme gücü" sözcüğü kullanılmıştır.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında yer alan "akıl hastalarının" asla evlenemeyeceği hükmü metinden çıkarılmış, 133 üncü maddede ayrı bir madde hâlinde düzenlenmiştir. Bu maddede, akıl hastalarının evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi hâlinde evlenmesi olanaklı hâle getirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerin evlenemeyeceğini düzenler. Ayırt etme gücü, kişinin yaptığı işin anlamını ve sonuçlarını kavrayıp buna göre davranabilme yeteneğidir.

Evlenme kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır; yasal temsilci kişinin yerine evlenme iradesi açıklayamaz. Bu nedenle evlenecek kişi, evlenme anında evliliğin ne anlama geldiğini kavrayabilecek durumda olmalıdır. Ayırt etme gücünü ortadan kaldıran sebepler TMK m. 13'te sayılmıştır: yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ve benzeri sebepler.

Kurala aykırı yapılan evliliğin sonucu, ayırt etme gücünün yokluğunun sürekli mi geçici mi olduğuna göre değişir:

• Eşlerden biri evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksunsa evlilik mutlak butlanla batıldır (TMK m. 145/2). Bu davayı Cumhuriyet savcısı kendiliğinden açar; ilgisi olan herkes de açabilir (TMK m. 146).
• Ayırt etme gücünün yokluğu geçici bir sebebe dayanıyorsa, örneğin kişi tören sırasında sarhoşsa, evlenmenin iptalini yalnızca bu durumdaki eş dava edebilir (TMK m. 148).

Her iki hâlde de evlilik, mahkeme kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m. 156).

Akıl hastalığı ayrıca ayrı bir evlenme engeli olarak TMK m. 133'te düzenlenmiştir. Ayırt etme gücüne sahip olan bir akıl hastası da resmî sağlık kurulu raporu olmadan evlenemez. Gerekçeye göre eski Kanunda bu iki konu aynı maddede yer alıyordu; TMK bunları birbirinden ayırmıştır.