TMK Madde 119 – Dava hakkının bulunmaması

TMK Madde 119 metni

Nişanlılığın hükümleri / Dava hakkının bulunmaması

Madde 119

Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez.

Evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez; ancak yapılan ödemeler de geri istenemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 119 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 83 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde mevcut haliyle olduğu gibi alınmış, sadece konu ve kenar başlıkları "B. Nişanlılığın hükümleri" "1. Dava hakkının bulunmaması" şeklinde değiştirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, nişanlılığın evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermediğini ve evlenmeden kaçınma hâli için kararlaştırılan cayma tazminatı ile ceza şartının dava edilemeyeceğini düzenler.

Evlenme tarafların özgür iradesine dayanmalıdır. Bu nedenle nişanlılardan biri diğerini evlenmeye zorlamak için mahkemeye başvuramaz. Nişanlanma bir evlenme vaadi olsa da bu vaadin zorla yerine getirilmesi istenemez.

İkinci fıkra aynı düşünceyi parasal yaptırımlar bakımından tamamlar. Taraflar, evlenmeden vazgeçen tarafın belirli bir para ödeyeceğini önceden kararlaştırmış olabilir. Cayma tazminatı veya ceza şartı denen bu tür anlaşmalara dayanarak dava açılamaz; çünkü bunlar dolaylı olarak evlenmeye zorlama aracı olur. Ancak böyle bir bedel ödenmişse, ödeyen taraf bunu geri isteyemez.

Bu kural, nişanın bozulmasından doğan diğer hakları ortadan kaldırmaz:

• Haklı sebep olmadan nişanı bozan veya kusuruyla bozulmasına yol açan taraf, diğer tarafın evlenme amacıyla yaptığı harcamaları karşılamak zorundadır (TMK m. 120).
• Kişilik hakkı zedelenen taraf manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 121).
• Alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir (TMK m. 122).

Bu tazminatlar önceden kararlaştırılmış bir ceza değil, gerçekleşen zararın karşılığıdır. Gerekçeye göre madde eski Kanundan aynen alınmış, yalnızca başlıkları değiştirilmiştir.