TMK Madde 107 – Noksanlıklar

TMK Madde 107 metni

Vakıf senedi / Noksanlıklar

Madde 107

Vakıf senedinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve haklar yeterince belirlenmiş ise, diğer noksanlıklar vakfın tüzel kişilik kazanması için yapılan başvurunun reddini gerektirmez.

Bu tür noksanlıklar, tescil kararı verilmeden önce mahkemece tamamlattırılabileceği gibi; kuruluştan sonra da denetim makamının başvurusu üzerine, olanak varsa vakfedenin görüşü alınarak vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılır.

Tescili istenen vakfa ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve haklar amacın gerçekleşmesine yeterli değilse; vakfeden aksine bir irade açıklamasında bulunmuş olmadıkça bu mal ve haklar, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 107 gerekçesi

Madde yürürlükteki Kanunun 77 nci maddesiyle güdülen amacı karşılamaktadır. Maddede kuruluş belgesindeki eksikliklerin etkisi daha açık ve tutarlı bir şekilde düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, kuruluş belgesinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmemiş olmasının tüzel kişilik kazanmaya engel teşkil etmesine karşılık, diğer eksikliklerin tüzel kişiliğin kazanılmasına engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir. İkinci fıkrada, tüzel kişiliğin kazanılmasını engellemeyen eksikliklerin nasıl tamamlattırılacağı açıklanmıştır. Böylece bu tür noksanlıkların, tescil kararı verilmeden önce mahkemece tamamlattırılabileceği, kuruluştan sonra da denetim makamının başvurusu üzerine mümkünse vakfedenin görüşü alınarak vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılacağı düzenleme konusu yapılmıştır. Son fıkrada, ölüme bağlı tasarruf yoluyla kurulan vakıflarda, özgülenen mal ve hakların amacın gerçekleşmesine yeterli olmaması ihtimali bakımından, vakfedenin aksine bir irade açıklaması olmadıkça, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgüleneceği ifade edilmiştir.

Amacı hukuka uygun olan bir vakfın, mal ve haklarının kullanılmasının hukuka veya ahlâka aykırı olması, vakfı uygun amaçlı vakıf hâline getirmeyecektir. Zaten hukuka veya ahlâka aykırı koşul ve yüklemeler içeren ölüme bağlı tasarruflar, 515 inci madde gereğince geçersiz olacağından, ayrıca bir düzenleme getirilmesi gerekli görülmemiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, vakıf senedindeki eksikliklerin vakfın kuruluşunu nasıl etkileyeceğini ve bu eksikliklerin nasıl giderileceğini düzenler.

İki tür eksiklik birbirinden ayrılır. Vakfın amacı ile bu amaca ayrılan mal ve haklar senette yeterince belirlenmemişse vakıf tüzel kişilik kazanamaz; bunlar vakfın vazgeçilmez unsurlarıdır. Bunların dışındaki eksiklikler, örneğin yönetim şeklinin gösterilmemiş olması, tescil başvurusunun reddine yol açmaz.

Bu ikinci tür eksiklikler iki aşamada giderilebilir:

• Tescil kararı verilmeden önce mahkeme eksikliği tamamlattırabilir.
• Vakıf kurulduktan sonra denetim makamı başvurursa, vakfın yerleşim yeri mahkemesi eksikliği tamamlattırır. Mümkünse vakfedenin görüşü alınır. Denetim makamı Vakıflar Genel Müdürlüğüdür (TMK m. 111).

Üçüncü fıkra, ölüme bağlı tasarrufla kurulmak istenen vakıflara özgü bir durumu düzenler. Mirasbırakanın vakfa ayırdığı mal ve haklar amacı gerçekleştirmeye yetmiyorsa, bu değerler hâkim kararıyla benzer amaçlı başka bir vakfa verilir. Hâkim bu kararı denetim makamının görüşünü aldıktan sonra verir. Mirasbırakan böyle bir durumda başka türlü davranılmasını istemişse onun iradesi uygulanır.

Gerekçe ayrıca, hukuka veya ahlâka aykırı koşul ve yükleme içeren ölüme bağlı tasarrufların TMK m. 515 uyarınca zaten geçersiz olduğunu hatırlatır.