TMK Madde 1002 – Yevmiye defteri ve belgeler

TMK Madde 1002 metni

Kurulması / Sicil bakımından / Sicilin unsurları / Yevmiye defteri ve belgeler

Madde 1002

Tapu kütüğüne tescil istemleri, isteyenin kimliği ve istemin konusu belirtilerek istem sırasına göre derhâl yevmiye defterine yazılır.

Bu işlemlerin dayanağı olan belgeler, özenle sıraya konulur ve saklanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 1002 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur. Oysa kaynak Kanunun 948 inci maddesinde, tescil istemlerinin, sırasına göre derhâl yevmiye defterine yazılacağı belirtilmiş; 972 nci maddenin ikinci fıkrasında da tescilinin yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinden itibaren hüküm ifade edeceği belirtilmiştir.

Kaynak Kanunun 948 inci maddesini karşılayacak bir hükme yürürlükteki Kanunda yer verilmediği için 972 nci maddeyi karşılayan yürürlükteki 930 uncu maddenin ikinci fıkrası da anlamsız hale gelmiştir. Öğretide önemle işaret edilen bu aksaklığı gidermek için maddede, kaynak Kanunun 948 inci maddesini karşılayacak bir hükme yer verilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, tapu kütüğüne yapılacak tescil istemlerinin geliş sırasıyla yevmiye defterine yazılmasını ve işlemlerin dayanağı olan belgelerin saklanmasını düzenler.

Yevmiye defteri, tapu müdürlüğüne gelen tescil istemlerinin günü ve sırasıyla kaydedildiği defterdir. Her istem, isteyenin kimliği ve istemin konusu belirtilerek derhâl bu deftere yazılır. Bu kaydın iki önemli sonucu vardır:

• Tesciller istem tarihine ve sırasına göre yapılır (TMK m. 1017). Aynı taşınmaz için önce başvuran öne geçer.
• Tescilin etkisi, gerekli belgeler tam olmak koşuluyla yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinden başlar (TMK m. 1022/2).

Örneğin aynı taşınmaz için iki ayrı ipotek istemi peş peşe gelirse, hangisinin önce kurulduğunu ve rehin sırasını yevmiye kaydı belirler.

İkinci fıkraya göre işlemlerin dayanağı olan belgeler, örneğin resmî senetler ve vekâletnameler, düzenli biçimde sıraya konulur ve saklanır. Bu belgeler tapu sicilinin bir parçasıdır (TMK m. 997/2) ve bir hakkın içeriğinin belirlenmesinde kullanılabilir (TMK m. 1022/3).

Eski Kanunda bu maddenin karşılığı yoktu. Gerekçe, bu eksiklik yüzünden tescilin hükmünün yevmiye tarihinden başlayacağına ilişkin eski kuralın anlamsız kaldığını ve maddenin bu aksaklığı gidermek için konduğunu belirtir.