TMK Madde 10 – Genel olarak

TMK Madde 10 metni

Genel olarak / Fiil ehliyeti / Koşulları / Genel olarak

Madde 10

Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 10 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 10 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığında yer alan "2. Şartları" sözcüğü günümüz diline daha uyumlu ve yerleşik bir sözcük olan "2. Koşulları" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin kenar başlığı fiil ehliyetinin genel olarak koşullarını düzenleyen bir madde olması nedeniyle, "a. Genel olarak" şeklinde değiştirilmiştir. 1971 ve 1984 tarihli Öntasarılar da aynı yöndedir.

Madde fiil ehliyetinin üç genel koşulunu düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle mevcut maddede olduğu gibi sadece rüşt ve temyiz kudretinden söz edilmesi yeterli görülmemiş, buraya fiil ehliyetinin üçüncü koşulu olan "kısıtlı olmama" durumu da dahil edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, fiil ehliyetinin koşullarını sayar: ayırt etme gücüne sahip olmak, ergin olmak ve kısıtlı olmamak. Bu koşulların hepsi birlikte bulunmalıdır.

• Ayırt etme gücü, kişinin akla uygun biçimde davranabilme yeteneğidir (TMK m. 13).
• Erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme ve mahkeme kararıyla ergin kılınma da kişiyi ergin yapar (TMK m. 11 ve 12).
• Kısıtlı olmamak, kişinin mahkeme kararıyla kısıtlanarak vesayet altına alınmamış olmasıdır. Akıl hastalığı, savurganlık veya bir yıl ya da daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı ceza gibi sebeplerle kişi kısıtlanabilir (TMK m. 405 vd.).

Koşullardan biri eksikse kişinin tam fiil ehliyeti yoktur. Ancak sonuçlar herkes için aynı değildir. Ayırt etme gücü olmayan kişinin fiilleri kural olarak hukuki sonuç doğurmaz (TMK m. 15). Ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlılar ise bazı işlemleri yasal temsilcilerinin rızasıyla, bazılarını tek başına yapabilir (TMK m. 16).

Gerekçeye göre eski metin yalnızca erginlik (rüşt) ve ayırt etme gücünden (temyiz kudreti) söz ediyordu. Yeni metin, fiil ehliyetinin üçüncü koşulu olan kısıtlı olmamayı da maddeye eklemiştir.

Yabancı unsurlu ilişkilerde, örneğin yurt dışında yapılan bir işlemde, kişinin hak ve fiil ehliyetine kural olarak millî hukuku, yani vatandaşı olduğu devletin hukuku uygulanır (MÖHUK m. 9).